Ustawa o zawodzie psychologa 2026. Dlaczego to ważny moment dla pacjentów i psychologów

Psychologia nie jest teorią oderwaną od rzeczywistości. Dzieje się w gabinetach, szkołach, sądach, poradniach, w momentach kryzysu, lęku i zagubienia. Przez lata tytuł „psycholog” funkcjonował w przestrzeni publicznej bez skutecznych narzędzi weryfikacji. Pacjent często nie miał możliwości sprawdzenia, czy osoba oferująca pomoc rzeczywiście ma kwalifikacje i czy ponosi jakąkolwiek odpowiedzialność zawodową. Ta ustawa jest próbą zmiany tego stanu rzeczy.

9 stycznia 2026 roku Sejm uchwalił Ustawę o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów. Dla wielu osób to po prostu informacja prawna. Dla mnie to próba uporządkowania obszaru, w którym chodzi o realne ludzkie życie, zdrowie psychiczne i zaufanie.

Kiedy ustawa o zawodzie psychologa wejdzie w życie

Uchwalona przez Sejm ustawa nie obowiązuje jeszcze. Teraz trafi do Senatu, następnie do podpisu Prezydenta, a później do ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Dopiero od dnia ogłoszenia zacznie się odliczanie do jej wejścia w życie.

Co istotne, ustawodawca przewidział długie vacatio legis. Zasadnicza część przepisów ma wejść w życie po upływie dwóch lat i trzech miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy. Oznacza to stopniowe wdrażanie zmian, czas na stworzenie rejestru psychologów, struktur samorządu oraz możliwość dostosowania się osób, które już wykonują zawód.

Co konkretnie zmienia ustawa dla pacjentów

Najważniejszą zmianą z perspektywy pacjenta jest wprowadzenie jawnego rejestru psychologów powiązanego z prawem wykonywania zawodu. Oznacza to, że osoba szukająca pomocy psychologicznej będzie mogła sprawdzić, czy dany specjalista rzeczywiście jest psychologiem w rozumieniu ustawy.

Druga kluczowa zmiana dotyczy odpowiedzialności zawodowej. Ustawa zakłada powstanie samorządu zawodowego psychologów, który będzie czuwał nad standardami wykonywania zawodu, zasadami etyki oraz prowadził postępowania dyscyplinarne. W praktyce oznacza to, że pacjent nie zostaje sam w sytuacji naruszenia zasad, nadużyć czy nieprofesjonalnych działań.

Istotnym elementem jest także wprowadzenie sankcji za podszywanie się pod psychologa oraz za udzielanie świadczeń psychologicznych bez prawa wykonywania zawodu. To sygnał, że tytuł „psycholog” przestaje być wyłącznie deklaracją, a zaczyna być chronionym statusem zawodowym.

Czym zajmuje się psycholog według nowych regulacji

Ustawa porządkuje także zakres czynności zawodowych psychologa. Psycholog jest specjalistą od diagnozy psychologicznej, rozumienia mechanizmów psychicznych oraz pracy na poziomie funkcjonowania emocjonalnego, poznawczego i społecznego.

W praktyce psycholog może prowadzić diagnozę psychologiczną, sporządzać opinie psychologiczne, pracować w poradnictwie, udzielać wsparcia psychologicznego, prowadzić interwencję kryzysową, zajmować się psychoedukacją, profilaktyką oraz działalnością edukacyjną. To szeroki obszar pracy, który wymaga solidnego wykształcenia i podlega odpowiedzialności zawodowej.

Psycholog a psychoterapeuta. Dlaczego to nie to samo

Jednym z największych źródeł nieporozumień w przestrzeni publicznej jest utożsamianie psychologa z psychoterapeutą. Tymczasem są to dwie różne role zawodowe.

Psycholog to zawód regulowany, oparty na ukończeniu studiów psychologicznych i uzyskaniu prawa wykonywania zawodu. Psychoterapeuta natomiast to osoba, która ukończyła co najmniej czteroletnie specjalistyczne szkolenie psychoterapeutyczne w określonym nurcie.

I to jest kluczowe: psychoterapeuta nie musi być psychologiem. Psychoterapeutami zostają osoby po różnych kierunkach studiów, najczęściej po psychologii, medycynie, pedagogice, resocjalizacji czy pracy socjalnej. W niektórych przypadkach także po innych kierunkach humanistycznych i społecznych, jeśli spełnią rygorystyczne kryteria danej szkoły psychoterapii.

Jakie nurty psychoterapii funkcjonują w Polsce

Psychoterapia nie jest jednorodnym podejściem. Istnieją różne nurty, które różnią się rozumieniem człowieka i procesów zmiany. Do najczęściej spotykanych należą podejścia psychodynamiczne i psychoanalityczne, koncentrujące się na nieświadomych procesach i relacjach, terapia poznawczo-behawioralna, skupiona na pracy z myślami, emocjami i zachowaniami, nurty humanistyczne i egzystencjalne, terapia systemowa wykorzystywana często w pracy z rodzinami oraz podejścia integracyjne, łączące różne perspektywy.

Każdy z tych nurtów wymaga wieloletniego szkolenia, praktyki klinicznej, superwizji oraz własnej psychoterapii. To właśnie szkolenie psychoterapeutyczne, a nie sam dyplom studiów, daje kompetencje do prowadzenia psychoterapii.

Dlaczego ustawa o zawodzie psychologa nie reguluje psychoterapii

Ustawa o zawodzie psychologa nie jest ustawą o psychoterapii. Jej celem jest uporządkowanie jednego zawodu, a nie całego rynku pomocy psychologicznej i terapeutycznej. Psychoterapia funkcjonuje w innym reżimie prawnym i organizacyjnym, a prace nad jej regulacją toczą się odrębnie, głównie w obszarze ochrony zdrowia.

Dla pacjenta oznacza to, że psychologa będzie można sprawdzić w rejestrze, natomiast psychoterapeutę trzeba weryfikować poprzez jego szkolenie, certyfikaty i afiliacje. To rozdzielenie ról jest uczciwe i pozwala uniknąć dalszych uproszczeń.

Dlaczego popieram ustawę o zawodzie psychologa

Popieram tę ustawę, ponieważ wprowadza sprawdzalność, odpowiedzialność i ramy tam, gdzie przez lata panowała dowolność. Praca z ludzką psychiką wymaga więcej niż dobrych intencji i marketingowych deklaracji. Wymaga kwalifikacji, standardów i gotowości do ponoszenia odpowiedzialności.

Ta ustawa nie rozwiąże wszystkich problemów związanych ze zdrowiem psychicznym w Polsce. Ale stawia wyraźną granicę i mówi jasno: pomoc psychologiczna to zawód zaufania publicznego, a zaufanie musi mieć solidne podstawy.

Źródła

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. (2026, 9 stycznia). Ustawa o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów przyjęta przez Sejm. Serwis informacyjny Gov.pl.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. (2026). Pytania i odpowiedzi dotyczące ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów. Gov.pl.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej. (2025). Projekt ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów (Druk sejmowy). Warszawa: Sejm RP.

Ogólnopolski Związek Zawodowy Psychologów. (2026). Stanowisko OZZP w sprawie uchwalenia ustawy o zawodzie psychologa. Materiały informacyjne organizacji.

Polska Rada Psychoterapii. (2026). Stanowiska i komunikaty dotyczące regulacji zawodu psychologa i psychoterapeuty. Materiały organizacyjne.

Rzecznik Praw Dziecka. (2024). Opinia do projektu ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów. Biuro Rzecznika Praw Dziecka.

World Health Organization. (2013). Guidelines for the management of conditions specifically related to stress. WHO Press.