Czy „cukier krzepi”?
Robert J. Błaszczyk · psycholog i psychotraumatolog Sprawdź terminy konsultacji online
Najpierw reklama
Prowadząc zajęcia ze studentami dziennikarstwa kilka lat temu przypominałem młodym adeptom tej trudnej sztuki pierwsze polskie reklamy. I wtedy oczom moim ukazała się reklama „Cukier krzepi”. Pamiętacie? Pewnie nie, ja też! To kultowy przykład międzywojennej polskiej propagandy żywieniowej, stworzonej przez Melchiora Wańkowicza w latach 30. XX wieku. Miała ona promować spożycie cukru jako środka energetyzującego i budującego siłę narodu. Nikt wtedy nie zastanawiał się absolutnie nad tym, że (a nawet czy) cukier ma negatywny wpływ na nasze zdrowie. Zarówno fizyczne, jak i psychiczne?
Zatem jako dziennikarz poszedłem za ciosem i z zacięciem psychologicznym zadałem światu pytanie – a jak uważamy dzisiaj? Krzepi? Przecież dla psychologa zdrowie, a zatem dieta powinny być traktowane priorytetowo. I oto… Psychology Today zainspirował mnie to aktualnego spojrzenia na ten aspekt.
Czy cukier naprawdę jest „trucizną”?
W kwietniu 2025 roku sekretarz ds. zdrowia USA, Robert F. Kennedy Jr., wywołał szeroką debatę, ogłaszając, że „cukier to trucizna” i stanowi poważne zagrożenie zdrowotne dla Amerykanów. Wypowiedź ta, choć dramatyczna, wpisuje się w klasyczną zasadę toksykologii Paracelsusa: „Dawka czyni truciznę”. Kennedy wskazywał, że choć całkowita eliminacja cukru z diety jest trudna, konieczne są bardziej restrykcyjne etykiety żywnościowe oraz kampanie edukacyjne. Poparł on także rekomendacje dotyczące zerowego spożycia cukru dodanego w nadchodzących Wytycznych Żywieniowych dla Amerykanów.
Zaniepokojenie budzi dramatyczny wzrost przypadków cukrzycy, zwłaszcza wśród dzieci – aktualnie co trzecie dziecko w USA cierpi na cukrzycę lub stan przedcukrzycowy. Według danych NIH, 38% amerykańskich nastolatków oraz połowa dorosłych wykazuje te zaburzenia. Kennedy ostrzega, że koszty leczenia chorób dietozależnych dorównują obecnie wydatkom na wojsko, co stanowi poważne wyzwanie dla przyszłości społeczeństwa.
Grozi ortoreksją
Z kolei przedstawiciele przemysłu cukrowniczego, tacy jak dr Courtney Gaine, bronią umiarkowanego spożycia cukru jako elementu zbilansowanej diety, wskazując, że jego konsumpcja w USA jest najniższa od 40 lat, mimo że wskaźniki otyłości rosną. Niektórzy specjaliści ostrzegają, że alarmistyczny język może nasilać zaburzenia odżywiania, takie jak ortoreksja.
Psychologowie i neurobiolodzy podkreślają, że cukier – szczególnie w formie dodanej – wpływa na mózg w sposób podobny do substancji uzależniających. Dr Ashley Gearhardt z Uniwersytetu Michigan, autorka Skali Uzależnienia od Żywności Yale, zaobserwowała, że u osób kompulsywnie spożywających produkty bogate w cukier aktywują się te same obszary mózgu, które odpowiadają za uzależnienie od narkotyków. Podobne wnioski wyciąga dr Nicole Avena, twierdząc, że mechanizmy tolerancji i odstawienia cukru są analogiczne do tych obserwowanych przy kokainie.
Eksperci zwracają także uwagę na długofalowy charakter działania cukru. Wysokie spożycie fruktozy, zwłaszcza w formie syropu glukozowo-fruktozowego, prowadzi do insulinooporności, stłuszczenia wątroby oraz zmian zapalnych. Przewlekłe przejadanie się produktami wysoko przetworzonymi, bogatymi w cukier i tłuszcz, nie tylko przyczynia się do otyłości, ale także modyfikuje obwody nagrody i motywacji w mózgu, co zostało potwierdzone w badaniach obrazowych (Small i in., 2023).
Kropka nad „i”
To nie żarty. Cukier nie zabija natychmiast jak alkohol czy fentanyl, ale jego długotrwałe i nadmierne spożycie może prowadzić do poważnych chorób metabolicznych i psychicznych, stopniowo obniżając jakość i długość życia. Opinia Kennedy’ego, choć kontrowersyjna, stanowi ważny impuls do refleksji nad rolą cukru we współczesnym stylu życia i zdrowiu psychicznym społeczeństw zachodnich.
Masz problem z odstawieniem? Potrzebujesz pomocy psychologa? Zapraszam!
Oryginalny tekst PT: https://www.psychologytoday.com/us/blog/addiction-outlook/202505/is-sugar-really-poison
Share this content:
Chcesz porozmawiać o swojej sytuacji?
Umów 45-minutową konsultację psychologiczną online dla dorosłych z Robertem J. Błaszczykiem.
Sprawdź terminy i umów konsultacjęPsycholog.CLICK
Pomóż tworzyć kolejne rzetelne materiały
Psycholog.CLICK pozostaje bezpłatny i dostępny dla każdego. Jeśli ten artykuł był dla Ciebie wartościowy, możesz wesprzeć dalszy rozwój serwisu i powstawanie kolejnych publikacji.
Psycholog.CLICK remains free and accessible to everyone. If you found this article valuable, you can support the development of the website and future publications.
Wesprzyj Psycholog.CLICK Support Psycholog.CLICK


