Robert J. Błaszczyk · psycholog i psychotraumatolog Sprawdź terminy konsultacji online

13 listopada 2026 | Robert J Błaszczyk

10 listopada 2026 roku w Seattle zmarła Marsha M. Linehan. Miała 83 lata. Była amerykańską psycholożką, badaczką zachowań samobójczych, profesorką University of Washington, twórczynią terapii dialektyczno-behawioralnej (DBT) i mistrzynią zen.

Dla wielu ludzi pozostanie przede wszystkim autorką jednej z najważniejszych metod psychoterapii wykorzystywanych w pracy z osobami doświadczającymi skrajnie silnych emocji, samouszkodzeń i zachowań samobójczych.

Dla mnie była ważna również z innego powodu.

Marsha Linehan miała odwagę zakwestionować przekonanie, że skuteczna pomoc psychologiczna musi pozostawać zamknięta w granicach jednego sposobu myślenia. Łączyła precyzję terapii behawioralnej z medytacją, uważnością, treningiem umiejętności i coachingiem stosowanym w bardzo konkretnym, klinicznym znaczeniu.

Nie interesowało jej jednak samo gromadzenie technik. Poszukiwała odpowiedzi na znacznie ważniejsze pytanie. Co rzeczywiście może pomóc człowiekowi, którego cierpienie jest tak ogromne, że dotychczasowe metody zawodzą?

Właśnie za tę odwagę, za łączenie nauki z praktyką i za gotowość uczenia się także spoza własnej tradycji intelektualnej, chcę ją dzisiaj pożegnać.

Piszę ten tekst jako psycholog, dziennikarz i człowiek, dla którego otwartość na różne sposoby rozumienia ludzkiego doświadczenia pozostaje jedną z najważniejszych wartości pracy z drugim człowiekiem.

Nie będzie to zwyczajny nekrolog. Chcę opowiedzieć, co Linehan stworzyła, dlaczego jej metoda okazała się przełomem i jaką lekcję pozostawiła także tym z nas, którzy nie prowadzą psychoterapii DBT.

Dlaczego jej śmierć jest dla mnie ważna

W psychologii nie brakuje sporów o szkoły, metody, koncepcje i granice poszczególnych podejść. Czasami można odnieść wrażenie, że większe znaczenie ma przynależność do określonej tradycji niż sam człowiek, który przychodzi po pomoc.

To pewne uproszczenie, ale dostrzegam w nim rzeczywisty problem.

Psychologia zajmuje się przecież człowiekiem, którego życia nie da się zamknąć w jednym podręczniku. Człowiekiem, który jednocześnie myśli, czuje, pamięta, reaguje fizjologicznie, buduje relacje, poszukuje sensu i próbuje radzić sobie z własnym cierpieniem.

Dlaczego zatem mielibyśmy zakładać, że tylko jeden rodzaj narzędzi może pomóc nam zrozumieć tak złożoną istotę?

Moje zainteresowanie dorobkiem Linehan wiąże się właśnie z tym pytaniem.

W moim rozumieniu dobra konsultacja psychologiczna nie polega wyłącznie na przeprowadzeniu rozmowy i nazwaniu problemu. Powinna również pomagać człowiekowi lepiej zrozumieć mechanizmy własnych reakcji, dostrzec możliwości działania i wybrać odpowiednie kolejne kroki.

Można w tym celu korzystać z psychoedukacji, analizy zachowania, elementów dialogu motywacyjnego czy ćwiczeń uważności, jeżeli odpowiadają potrzebom danej osoby, mieszczą się w kompetencjach specjalisty i mają uzasadnienie.

Ważne są nie nazwy technik, lecz ich cel, bezpieczeństwo i sposób wykorzystania.

Nie oznacza to, że wszystko można dowolnie ze sobą połączyć. Właśnie historia DBT pokazuje, ile wysiłku trzeba włożyć w stworzenie metody, która jest jednocześnie elastyczna i spójna.

Linehan nie mówiła, że każda technika jest dobra. Pokazywała, że skutecznych rozwiązań warto poszukiwać także poza granicami własnych przyzwyczajeń, a następnie poddawać je ocenie.

To postawa, którą bardzo cenię.

Kobieta, która znała cierpienie nie tylko z podręczników

Marsha Linehan urodziła się 5 maja 1943 roku w Tulsie, w amerykańskim stanie Oklahoma.

Jej droga do naukowego uznania nie była historią prostego akademickiego sukcesu.

Jako młoda kobieta przeżyła bardzo poważny kryzys psychiczny. Doświadczała myśli samobójczych, samouszkodzeń i wielkiego cierpienia emocjonalnego. Była hospitalizowana psychiatrycznie i poddawana ówczesnym metodom leczenia.

Przez wiele lat publicznie nie opowiadała szczegółowo o tych doświadczeniach. W 2011 roku zdecydowała się ujawnić własną historię, a w 2020 roku opublikowała autobiografię Building a Life Worth Living.

To ważny fragment jej biografii, chociaż nie chciałbym, aby przesłonił całą resztę.

Istnieje pokusa, by historię Linehan sprowadzić do opowieści o kobiecie, która sama cierpiała, więc później potrafiła pomagać innym.

Tymczasem doświadczenie cierpienia nie czyni automatycznie nikogo dobrym specjalistą. Może zwiększać wrażliwość, ale nie zastępuje wykształcenia, badań, kompetencji i krytycznego myślenia.

Jej wielkość polegała na tym, że osobiste doświadczenia przekształciła w motywację do poszukiwań, a poszukiwania poddała metodom naukowym.

W autobiografii opisała własne zobowiązanie, by po wydostaniu się z psychicznego cierpienia pomagać ludziom znajdującym się w podobnym stanie (Linehan, 2020).

Nie był to wyłącznie piękny zamiar.

Z czasem stał się programem wieloletniej pracy badawczej, klinicznej i dydaktycznej.

Linehan ukończyła doktorat z psychologii na Loyola University Chicago w 1971 roku, a następnie związała swoją karierę z badaniami nad zachowaniami samobójczymi i skutecznymi formami ich leczenia. Najbardziej znaczącą część tej pracy rozwijała na University of Washington w Seattle.

Nie szukała łatwych przypadków.

Pracowała nad rozwiązaniami dla ludzi, wobec których tradycyjne interwencje często okazywały się niewystarczające.

Jak powstawała DBT i dlaczego była potrzebna

Historia terapii dialektyczno-behawioralnej zaczęła się w latach osiemdziesiątych XX wieku.

Linehan próbowała wykorzystać metody terapii behawioralnej i poznawczo-behawioralnej w pracy z osobami przewlekle zagrożonymi samobójstwem, z których wiele spełniało również kryteria zaburzenia osobowości borderline.

Obserwowała problem, którego nie dało się rozwiązać samym zwiększeniem liczby zaleceń.

Kiedy terapeuta koncentrował się na zmianie destrukcyjnych zachowań, osoba cierpiąca mogła odbierać te działania jako komunikat, że jej emocje są niewłaściwe, przesadne albo niezrozumiałe.

Kiedy natomiast terapeuta skupiał się przede wszystkim na akceptacji i wspieraniu, pojawiała się inna trudność. Samo poczucie bycia rozumianym nie wystarczało, by zmienić zachowania zagrażające życiu.

Linehan wraz z Chelsey Wilks opisały ten proces w artykule z 2015 roku.

Rozwój DBT nie był wynikiem jednego genialnego odkrycia. Był długą serią prób, obserwacji, niepowodzeń i korekt (Linehan i Wilks, 2015).

Z czasem wyłoniła się najważniejsza zasada tej terapii.

Człowiek może potrzebować jednocześnie pełniejszej akceptacji własnego doświadczenia i rzeczywistej zmiany zachowania.

Nie wystarczy powiedzieć osobie przeżywającej ogromny ból, że powinna zacząć myśleć inaczej.

Nie wystarczy również ograniczyć się do współczucia, jeżeli jej zachowania zagrażają zdrowiu lub życiu.

Trzeba uznać prawdziwość cierpienia, a zarazem pomóc w nabywaniu umiejętności, które umożliwią inne reagowanie.

W tym właśnie sensie DBT jest dialektyczna.

Łączy pozornie przeciwstawne procesy, zamiast zmuszać człowieka do wybierania między nimi.

W 1991 roku Linehan i współpracownicy opublikowali pierwsze randomizowane badanie skuteczności tej metody. Uczestniczyły w nim kobiety z rozpoznaniem borderline oraz powtarzającymi się zachowaniami samobójczymi lub samouszkadzającymi.

W porównaniu ze standardową opieką środowiskową osoby uczestniczące w DBT miały mniej takich zachowań, rzadziej przerywały terapię indywidualną i spędzały mniej dni na oddziałach psychiatrycznych.

Jednocześnie badanie nie wykazało przewagi DBT we wszystkich ocenianych obszarach, między innymi w zakresie depresji i poczucia beznadziejności (Linehan i in., 1991).

To bardzo istotne.

Pierwszy przełom nie polegał na ogłoszeniu metody rozwiązującej wszystkie problemy psychiczne. Polegał na pokazaniu, że u szczególnie zagrożonej grupy można skuteczniej ograniczać konkretne zachowania.

W 1993 roku ukazały się dwa fundamentalne podręczniki Linehan. Cognitive-Behavioral Treatment of Borderline Personality Disorder oraz Skills Training Manual for Treating Borderline Personality Disorder.

Dały innym specjalistom możliwość uczenia się systemu, który wcześniej rozwijał się w pracy zespołu badawczego.

Później następowały kolejne badania, modyfikacje i rozszerzenia. W 2015 roku pojawiło się drugie wydanie podręcznika treningu umiejętności, a w 2025 roku kolejna wersja zaktualizowana.

DBT rozwijała się przez dziesięciolecia. Jej historia pokazuje, że dobra metoda nie musi być niezmienna.

Medytacja weszła do naukowej psychologii, ale nie jako ozdobnik

To dla mnie jeden z najbardziej fascynujących elementów jej dorobku.

Linehan sięgnęła do medytacji zen i zachodnich tradycji kontemplacyjnych, ponieważ w klasycznych metodach behawioralnych brakowało jej wystarczająco rozbudowanego sposobu uczenia akceptacji doświadczeń, których człowiek nie może natychmiast zmienić.

Sama praktykowała medytację i uczyła się od nauczycieli duchowych. Studiowała również tradycję chrześcijańskiej kontemplacji.

Nie chodziło jej jednak o wprowadzanie religii do leczenia.

Przeciwnie.

Zależało jej, aby umiejętności wywodzące się z praktyk kontemplacyjnych były dostępne zarówno dla osób wierzących, jak i niewierzących.

Dlatego przekształcała ich praktyczne elementy w język zachowania, uwagi i uczenia się. Sama opisała tę drogę w rozmowie opublikowanej przez Association for Psychological Science oraz w artykule o rozwoju DBT (Linehan i Wilks, 2015).

W ten sposób uważność, czyli mindfulness, stała się jednym z centralnych elementów DBT.

Warto zachować tu historyczną precyzję. Linehan nie stworzyła medytacji ani nie była jedyną osobą wprowadzającą praktyki kontemplacyjne do zachodniej psychologii. Jej szczególnym osiągnięciem było opracowanie sposobu wykorzystania tych umiejętności w jasno określonym programie terapii osób z poważnymi trudnościami emocjonalnymi.

Co z tego wynika?

Wyobraź sobie, że właśnie otrzymałeś wiadomość, która wywołuje w Tobie złość, strach lub ogromny smutek.

Pierwsza reakcja może pojawić się niemal natychmiast. Chcesz odpisać, zadzwonić, zaatakować, uciec albo wycofać się z relacji.

Uważność pozwala wprowadzić między pojawienie się emocji a reakcję moment świadomego rozpoznania.

Mogę zauważyć, że odczuwam złość.

Mogę nazwać napięcie w ciele.

Mogę dostrzec myśl, że ktoś celowo chce mnie zranić.

Mogę też sprawdzić, czy jest to fakt, czy moja interpretacja.

W praktyce DBT nie oznacza to automatycznego wygaszania emocji. Człowiek uczy się obserwowania, opisywania i świadomego uczestniczenia w tym, co dzieje się w danej chwili.

Ważne miejsce zajmuje ograniczanie oceniania własnych przeżyć. Zamiast natychmiast uznawać emocję za dobrą lub złą, można spróbować zrozumieć, co ją uruchomiło i jakie działanie będzie pomocne.

To pozornie niewielka różnica.

W sytuacji silnego pobudzenia bywa jednak różnicą między automatycznym impulsem a świadomym wyborem.

Nie oznacza to, że medytacja zawsze uspokaja albo że każda osoba powinna ją praktykować w ten sam sposób. U części osób, szczególnie przeżywających ciężkie następstwa traumatycznych doświadczeń, kierowanie uwagi na doznania wewnętrzne może nasilać dyskomfort.

Dlatego sposób stosowania uważności musi być dostosowany do człowieka.

Linehan rozumiała to szczególnie dobrze. Jej uważność była praktyczną umiejętnością, którą należało ćwiczyć i modyfikować, a nie duchowym obowiązkiem.

Coaching w DBT. Właśnie ten element zasługuje na szczególną uwagę

Kiedy mówię, że cenię Linehan również za wykorzystanie coachingu, muszę wyjaśnić bardzo istotne rozróżnienie.

W DBT coaching nie oznacza swobodnego motywowania pacjenta ani prowadzenia osobnego programu rozwoju osobistego.

To określona forma pomocy w zastosowaniu wyuczonych umiejętności, przede wszystkim wtedy, kiedy człowiek znajduje się już poza gabinetem.

Standardowa, kompleksowa DBT obejmuje cztery wzajemnie powiązane elementy. Psychoterapię indywidualną, grupowy trening umiejętności, coaching telefoniczny między sesjami oraz zespół konsultacyjny dla terapeutów.

I właśnie coaching telefoniczny uważam za szczególnie interesujący.

Zastanówmy się, jak często człowiek podczas konsultacji, szkolenia czy spotkania ze specjalistą doskonale rozumie omawiany problem.

Wie, dlaczego reaguje impulsywnie. Potrafi wskazać zachowania, które powinien zmienić. Rozumie także przedstawione mu rozwiązania.

A później wraca do codziennego życia.

Pojawia się konflikt, silna emocja albo kolejna sytuacja, w której dotychczasowe schematy ponownie przejmują kontrolę.

Wiedza zdobyta w bezpiecznych warunkach nie zawsze potrafi przekształcić się w działanie.

Linehan dostrzegła właśnie ten problem.

Coaching telefoniczny w DBT miał pomagać osobie korzystającej z terapii używać konkretnych umiejętności wtedy, kiedy stają się potrzebne.

Nie chodziło o powtarzanie całej sesji terapeutycznej przez telefon.

Chodziło o przenoszenie tego, czego człowiek nauczył się podczas terapii, do jego rzeczywistego życia. W literaturze określa się to jako generalizację umiejętności (Linehan i Wilks, 2015).

Na przykład osoba może nauczyć się rozpoznawania narastającego napięcia i wybrania zachowania, które nie pogorszy sytuacji. Kiedy pojawia się rzeczywisty konflikt, potrzebuje przypomnienia lub krótkiego ukierunkowania, jak tę umiejętność wykorzystać.

W dobrze zorganizowanej DBT taka forma kontaktu ma jasne zasady, cele i granice.

Nie jest dowolnie dostępną całodobową rozmową wspierającą ani substytutem interwencji ratunkowej.

Zwracam na to uwagę, ponieważ coaching bywa współcześnie słowem wykorzystywanym bardzo swobodnie, niekiedy nawet bez wystarczającego szacunku dla jego rzeczywistego zakresu.

Linehan pokazała coś ważnego. Trening umiejętności i ukierunkowane wspieranie ich stosowania mogą stanowić element profesjonalnie zaprojektowanej terapii.

Można uczyć człowieka nowych sposobów działania, a następnie pomagać mu przenosić te umiejętności do rzeczywistości.

Jednocześnie nie wolno z tego wyciągać wniosku, że coaching zastępuje psychoterapię w leczeniu poważnych zaburzeń psychicznych.

Nie zastępuje.

Nie wynika z tego także, że dowolna konsultacja psychologiczna z elementami coachingu staje się automatycznie DBT.

Siłą rozwiązania Linehan była struktura, kompetencje specjalistów i empiryczne sprawdzanie skuteczności całego programu.

Cztery obszary umiejętności, które zmieniły sposób rozumienia pomocy

DBT jest najbardziej rozpoznawalna dzięki czterem modułom treningu umiejętności.

Pierwszym jest uważność, o której już wspomniałem. Uczy zauważania myśli, emocji, doznań i wydarzeń bez konieczności natychmiastowego reagowania.

Drugim jest tolerancja dyskomfortu psychicznego. To szczególnie ważny obszar dla osób, które w chwilach ogromnego napięcia podejmują działania przynoszące natychmiastową ulgę, ale prowadzące do poważnych konsekwencji.

Tolerowanie cierpienia nie oznacza uznawania go za pożądane. Oznacza zdolność przetrwania trudnej chwili bez dodatkowego pogarszania sytuacji.

Trzeci obszar stanowi regulacja emocji. Człowiek poznaje mechanizmy powstawania emocji, uczy się rozpoznawać czynniki zwiększające jego podatność na silne reakcje i rozwija sposoby wpływania na własne zachowania.

Czwartym jest skuteczność interpersonalna. Obejmuje umiejętności komunikowania potrzeb, wyznaczania granic, rozwiązywania konfliktów i dbania o relacje bez rezygnowania z szacunku dla siebie.

W tych czterech modułach widać przemyślaną logikę.

Człowiek uczy się obserwowania własnego doświadczenia, wytrzymywania napięcia, wpływania na swoje reakcje oraz funkcjonowania w relacjach.

Dzięki temu zmiana przestaje być wyłącznie intelektualną deklaracją.

Nie trzeba rozumieć wszystkich koncepcji psychologicznych, żeby zacząć ćwiczyć konkretną umiejętność.

Ale nie należy również sprowadzać DBT do czterech zestawów ćwiczeń.

W jej pełnej postaci jest to złożony system terapeutyczny, w którym trening, indywidualna praca nad problemami, coaching i wsparcie zespołu terapeutów pełnią wzajemnie uzupełniające się funkcje.

Dlaczego akceptacja nie oznacza rezygnacji

Jednym z pojęć kojarzonych z DBT jest radykalna akceptacja.

Można ją bardzo łatwo źle zrozumieć.

Wyobraź sobie człowieka, który cierpi po zakończeniu ważnej relacji.

Nie może pogodzić się z rozstaniem. Codziennie odtwarza rozmowy, poszukuje ukrytych znaczeń i zastanawia się, jak można było zapobiec odejściu drugiej osoby.

Jedna z części jego cierpienia wiąże się z samą stratą.

Druga może wynikać z nieustannej walki z faktem, że ta strata już nastąpiła.

Radykalna akceptacja pomaga oddzielić te dwa doświadczenia.

Mogę nie chcieć, aby coś się wydarzyło. Mogę uważać, że zostałem potraktowany niesprawiedliwie. Mogę przeżywać żal, smutek i gniew.

Jednocześnie mogę uznać, że wydarzenie jest faktem.

Nie oznacza to zgody na przemoc, tolerowania krzywdzących zachowań czy rezygnacji z dochodzenia własnych praw.

Akceptacja rzeczywistości może być punktem wyjścia do podjęcia stanowczych działań.

W tym podejściu dostrzegam niezwykłą wartość.

Człowiek często zużywa ogromną część energii na próbę zmienienia czegoś, co już się wydarzyło. Dopiero uznanie tego faktu pozwala skierować uwagę na obszary, w których nadal posiada wpływ.

Linehan potrafiła połączyć tę ideę z bardzo konkretną pracą nad zachowaniem.

Akceptacja nie miała prowadzić do bierności.

Miała pozwolić człowiekowi przestać walczyć z samym istnieniem rzeczywistości i rozpocząć działanie tam, gdzie zmiana jest możliwa.

Co wiemy o skuteczności DBT

Szacunek dla twórczyni metody nie powinien zwalniać z analizowania dowodów.

Wręcz przeciwnie. Uważam, że najbardziej uczciwym sposobem uhonorowania Linehan jest potraktowanie jej badań z taką samą dokładnością, jakiej sama oczekiwała od innych.

Pierwsze badanie z 1991 roku przyniosło ważne wyniki, ale obejmowało niewielką, specyficzną grupę kobiet z borderline i poważnym ryzykiem zachowań samobójczych.

Nie pozwalało automatycznie przenosić wniosków na wszystkich ludzi przeżywających trudności emocjonalne.

W 2006 roku Linehan i współpracownicy opublikowali kolejne randomizowane badanie, w którym porównano DBT z terapią prowadzoną przez doświadczonych specjalistów.

Oceniano między innymi próby samobójcze, samouszkodzenia, hospitalizacje i korzystanie z leczenia w okresie terapii oraz obserwacji po jej zakończeniu.

Wyniki dostarczyły kolejnych dowodów na użyteczność DBT w pracy z osobami z rozpoznaniem borderline i wysokim ryzykiem zachowań samobójczych (Linehan i in., 2006).

Z czasem pojawiły się także badania dotyczące młodzieży.

McCauley i współpracownicy (2018) przeprowadzili randomizowane badanie obejmujące 173 nastolatków z wysokim ryzykiem samobójczym, w zdecydowanej większości dziewcząt.

Po sześciu miesiącach leczenia w grupie DBT uzyskano korzystniejsze wyniki dotyczące prób samobójczych i samouszkodzeń niż w grupie porównawczej otrzymującej wspierającą terapię indywidualną i grupową.

W dalszej obserwacji różnice między grupami stały się mniej wyraźne.

To przypomnienie, że skuteczność nie jest pojęciem absolutnym.

Wynik zależy od populacji, punktu pomiarowego, porównywanego leczenia i tego, jakie zachowanie chcemy zmienić.

W 2020 roku opublikowano obszerny przegląd Cochrane obejmujący 75 randomizowanych badań z udziałem 4507 osób z zaburzeniem osobowości borderline.

Autorzy stwierdzili, że psychoterapia dostosowana do potrzeb tej grupy może przynosić korzyści. W analizach dotyczących DBT zaobserwowano korzystniejsze wyniki między innymi w zakresie nasilenia objawów, samouszkodzeń i funkcjonowania psychospołecznego niż przy standardowym leczeniu.

Jednocześnie jakość dowodów dotyczących wielu konkretnych wyników DBT oceniono jako niską. Nie wykazano również jednoznacznej przewagi tej terapii nad wszystkimi innymi specjalistycznymi metodami (Storebø i in., 2020).

To bardzo ważne zastrzeżenie.

DBT jest jednym z najlepiej przebadanych podejść do leczenia borderline i zachowań samouszkadzających. Nie oznacza to jednak, że jest skuteczna dla każdego, w każdym przypadku i w każdym obszarze funkcjonowania.

Nie można również zakładać, że skoro cały program działa w określonych warunkach, to pojedyncza technika wyjęta z niego będzie miała identyczną skuteczność.

Sukces Linehan nie polegał na odnalezieniu psychologicznego cudownego środka.

Polegał na stworzeniu metody, którą można było rozwijać, uczyć innych, badać, krytykować i doskonalić.

Właśnie to odróżnia poważne osiągnięcie naukowe od atrakcyjnej obietnicy.

Czego uczy mnie Linehan jako psychologa prowadzącego konsultacje

Nie prowadzę psychoterapii DBT. Prowadzę konsultacje psychologiczne i psychotraumatologiczne online.

To ważne rozróżnienie i nie zamierzam go zacierać.

Nie mogę jednak nie dostrzegać inspiracji, jakie jej praca pozostawiła szerzej rozumianej pomocy psychologicznej.

Pierwsza dotyczy uważnego doboru narzędzia do problemu.

Nie każda trudność wymaga tego samego działania. Czasami człowiek potrzebuje wyjaśnienia mechanizmu swoich reakcji. Czasami analizy zachowania, uporządkowania możliwości lub ćwiczenia pozwalającego na chwilę ograniczyć impulsywność.

W innym przypadku najważniejszym rezultatem konsultacji będzie rozpoznanie, że sytuacja wymaga specjalistycznej psychoterapii, konsultacji psychiatrycznej lub bardziej intensywnego wsparcia.

Nie jest porażką specjalisty uznanie granic własnej pomocy.

Druga lekcja dotyczy przechodzenia od rozumienia do działania.

Można bardzo dobrze wiedzieć, dlaczego reaguje się określonym sposobem, i nadal powtarzać zachowania, których konsekwencje są bolesne.

Dlatego warto czasami zakończyć rozmowę z jednym jasno określonym zadaniem.

Nie z wielką obietnicą zmiany całego życia.

Z jednym działaniem, które człowiek będzie potrafił rozpoznać, wykonać i ocenić.

Trzecia lekcja dotyczy szacunku dla doświadczenia osoby korzystającej z pomocy.

Nie można zakładać, że nasze rozumienie problemu jest ważniejsze od tego, jak przeżywa go drugi człowiek.

Jednocześnie empatia nie wymaga porzucenia rzetelnej oceny sytuacji.

Jeżeli czyjeś zachowanie zagraża życiu, akceptacja emocji nie może oznaczać akceptacji zagrożenia.

W poważnym kryzysie bezpieczeństwo i odpowiednio zorganizowane leczenie mają pierwszeństwo przed doraźnymi ćwiczeniami, coachingiem czy zwykłą konsultacją.

To właśnie jedna z najbardziej dojrzałych lekcji DBT.

Można jednocześnie rozumieć człowieka, szanować jego cierpienie i stanowczo pracować nad zmianą zachowań.

Dwa niewielkie ćwiczenia, które dobrze pokazują sposób myślenia Linehan

Nie chcę zamieniać tego pożegnania w poradnik treningu DBT. Warto jednak pokazać na dwóch prostych przykładach, dlaczego jej podejście okazało się tak praktyczne.

Pierwsze ćwiczenie dotyczy rozdzielenia obserwacji od interpretacji.

Kiedy wydarzy się coś trudnego, spróbuj opisać sytuację wyłącznie za pomocą tego, co możesz rzeczywiście zaobserwować.

Na przykład ktoś nie odpowiedział na Twoją wiadomość przez kilka godzin.

To fakt.

Myśl, że zostałeś celowo zlekceważony, jest już interpretacją.

Może być trafna, ale nie musi.

Następnie nazwij emocję, którą odczuwasz, i sprawdź, co chcesz zrobić pod jej wpływem.

Taki krótki proces nie rozwiąże automatycznie problemu, ale może ograniczyć ryzyko podejmowania działań wyłącznie na podstawie chwilowego przekonania.

Drugie ćwiczenie dotyczy przenoszenia umiejętności do rzeczywistej sytuacji.

Pomyśl o powtarzającym się momencie, w którym emocje zaczynają kierować Twoim zachowaniem.

Może to być kłótnia, lęk przed odrzuceniem albo napięcie związane z pracą.

Nie przygotowuj dziesięciu postanowień.

Wybierz jedną reakcję, którą chcesz świadomie zmienić. Na przykład zanim odpiszesz na wiadomość pod wpływem złości, odłożysz telefon, nazwiesz emocję i ponownie przeczytasz treść po krótkiej przerwie.

Później sprawdź, czy udało Ci się to wykonać i co stanowiło największą trudność.

Właśnie w takim ćwiczeniu wiedza zaczyna spotykać się z codziennym życiem.

Te wskazówki mają charakter psychoedukacyjny. Nie są samodzielnym leczeniem zaburzeń psychicznych ani odpowiednikiem profesjonalnego treningu DBT.

Odeszła uczona, która nie bała się uczyć od innych

W 2019 roku Marsha Linehan zakończyła pracę na University of Washington, przechodząc na emeryturę.

W 2020 roku opublikowała swoje wspomnienia. W 2025 roku otrzymała nagrodę za całokształt osiągnięć od American Foundation for Suicide Prevention.

Jej nazwisko stało się częścią historii współczesnej psychologii.

Ale kiedy myślę o jej dorobku, nie zatrzymuję się na tytułach akademickich, nagrodach ani liczbie publikacji.

Najbardziej porusza mnie sposób, w jaki potraktowała granice swojej wiedzy.

Mogła pozostać przy znanych technikach behawioralnych.

Mogła uznać, że medytacja należy do zupełnie innego świata, a coaching umiejętności nie powinien znaleźć miejsca w poważnej terapii.

Mogła również odrzucić krytykę, kiedy wcześniejsze rozwiązania nie przynosiły oczekiwanych rezultatów.

Zamiast tego obserwowała, zmieniała, sprawdzała i budowała kolejne elementy systemu.

Nie idealizuję jej pracy. Każdy model psychologiczny ma ograniczenia, a nawet najbardziej wpływowy badacz może się mylić.

Doceniam jednak postawę intelektualną, która pozwala szukać rozwiązań bez utraty rygoru naukowego.

Dla mnie to bardzo ważne.

Jako psycholog i człowiek zajmujący się również coachingiem, komunikacją i psychoedukacją uważam, że różne narzędzia mogą mieć wartość, jeśli są używane świadomie, zgodnie ze swoją rzeczywistą funkcją i w granicach kompetencji osoby, która je stosuje.

Dobra praktyka wymaga otwartości, ale również umiejętności powiedzenia, że określone rozwiązanie nie ma wystarczającego uzasadnienia albo nie nadaje się do danej sytuacji.

Linehan pokazała, że te dwie postawy mogą ze sobą współistnieć.

Marsha, dziękuję

Śmierć Marshy Linehan porusza mnie również dlatego, że przypomina o przemijaniu ludzi, których dorobek pomaga nam lepiej rozumieć samych siebie.

W nauce wielkie osiągnięcia często kojarzą się z przełomową teorią, słynną książką albo odkryciem nowego mechanizmu.

W jej przypadku najbardziej znaczące okazało się coś, co trudno zamknąć w jednym terminie.

Stworzyła system, w którym nauka o zachowaniu spotkała się z praktyką uważności, a akceptacja ludzkiego cierpienia z odpowiedzialnością za zmianę.

Potrafiła dostrzec, że człowiek, który przeżywa dramatyczne emocje, nie potrzebuje kolejnego osądu. Potrzebuje zrozumienia, odpowiednich umiejętności i realnej pomocy.

Zostawiła także lekcję dla specjalistów.

Żadna szkoła psychologiczna nie powinna stać się ważniejsza od prawdy o człowieku, którego próbujemy zrozumieć.

Nie wszystko da się połączyć, ale warto badać, które połączenia naprawdę służą człowiekowi.

Właśnie za taką psychologię chcę Ci dzisiaj podziękować, Marsha.

Za odwagę szukania poza utartymi schematami.

Za szacunek dla ludzi, których cierpienie przez wiele lat wydawało się zbyt trudne do skutecznego leczenia.

Za pokazanie, że współczucie i nauka nie muszą ze sobą rywalizować.

I za przypomnienie, że najważniejszym sprawdzianem każdej metody jest to, czy pomaga człowiekowi żyć bezpieczniej i odnajdywać w swoim życiu wartość.

Marsha M. Linehan zmarła 10 listopada 2026 roku.

Jej praca pozostanie.

A ja pozostanę jej wdzięczny.

Jeśli jej dorobek skłonił Cię do refleksji nad własnymi emocjami, uważnością lub sposobem reagowania w trudnych sytuacjach, możesz umówić konsultację psychologiczną online albo napisać do mnie przez WhatsApp. Nie każda trudność wymaga terapii, ale każda zasługuje na uważne potraktowanie.

Robert J Błaszczyk

Psycholog · psychotraumatolog · dziennikarz · psychoedukator

Prowadzę konsultacje psychologiczne i psychotraumatologiczne online. Pomagam uporządkować trudności związane ze stresem, przeciążeniem emocjonalnym, relacjami i następstwami trudnych doświadczeń oraz ustalić możliwe kolejne kroki.

W pracy wykorzystuję psychoedukację, analizę funkcjonalną zachowania, dialog motywacyjny oraz elementy podejścia poznawczo-behawioralnego i skoncentrowanego na rozwiązaniach. Dobieram sposób pracy do sytuacji, potrzeb i celu konsultacji.

Łączę przygotowanie psychologiczne i psychotraumatologiczne, obejmujące suicydologię, z doświadczeniem dziennikarza, coacha, wykładowcy i eksperta komunikacji. Na Psycholog.CLICK przekładam wiedzę psychologiczną na zrozumiałe artykuły i praktyczne wskazówki.

Nie musisz mieć gotowej nazwy swojego problemu. Możemy zacząć od tego, co jest dla Ciebie trudne.

Umów konsultację w ZnanyLekarz

Napisz do mnie przez WhatsApp

Telefon kontaktowy +48 790 404 404.

Psychologia, która pomaga rozumieć i działać

Dziedzictwo Marshy Linehan przypomina, jak ważne jest łączenie naukowej wiedzy z praktycznymi umiejętnościami. Także podczas konsultacji psychologicznej warto nie tylko rozmawiać o trudnościach, lecz również poszukiwać sposobów ich rozumienia i możliwych dalszych działań.

Nazywam się Robert J Błaszczyk. Jestem psychologiem, psychotraumatologiem, dziennikarzem i psychoedukatorem. Prowadzę indywidualne konsultacje psychologiczne online dla osób dorosłych.

W pracy uwzględniam między innymi psychoedukację, analizę zachowania, dialog motywacyjny i elementy podejść psychologicznych odpowiednich do celu konsultacji.

Nie przedstawiam konsultacji jako psychoterapii DBT ani jako rozwiązania każdej trudności. Zależy mi na rzetelnym rozpoznaniu potrzeb człowieka i ustaleniu, jaki rodzaj wsparcia będzie właściwy.

Poza konsultacjami rozwijam niezależne projekty edukacyjne, dziennikarskie i związane z komunikacją.

Kontakt i moje projekty

• Umów konsultację w ZnanyLekarz
• WhatsApp
• E-mail ogólny · erben.pl@gmail.com
• Psycholog.CLICK
• Psychoedukacja.ORG
• CBSP.PRO
• TikTok · @psycholog.click
• Facebook · Psycholog.CLICK
• ERBEN.PL
• Reporter.re
• 1244.yt
• Publikacje i produkty · Naffy

Marsha Linehan Has Died. Thank You for Psychology Without Walls

13 November 2026 | Robert J Błaszczyk

Marsha M. Linehan died in Seattle on 10 November 2026. She was 83 years old. She was an American psychologist, suicide researcher, Professor Emerita at the University of Washington, developer of Dialectical Behavior Therapy (DBT), and Zen master.

For many people, she will be remembered as the woman who created one of the most important approaches to treating people experiencing intense emotional dysregulation, self-harm, and suicidal behaviour.

For me, her importance goes further.

Marsha Linehan had the intellectual courage to challenge the assumption that effective psychological help must remain confined to a single school of thought.

She combined the precision of behavioural science with meditation, mindfulness, skills training, and a clearly defined form of coaching.

She was not simply collecting techniques. She was searching for an answer to a far more important question. What might genuinely help someone whose suffering is so overwhelming that established approaches have failed?

That is why I want to remember her today.

I write as a psychologist, journalist, and someone who believes that understanding human experience requires openness to more than one way of thinking.

This will not be a conventional obituary. I want to explain what Linehan created, why her method became so influential, and why her legacy matters even to those of us who do not provide DBT psychotherapy.

Why her death matters to me

Psychology has always contained disagreements about theories, methods, traditions, and professional boundaries.

Sometimes it seems that loyalty to a particular approach can become more important than the person seeking help.

That is an oversimplification, certainly, but I believe it points to a real problem.

Human beings cannot be contained within a single textbook.

We think, feel, remember, respond physically, build relationships, search for meaning, and try to manage our own suffering. These processes influence one another, often in ways that cannot be explained by one theory alone.

Why, then, should we assume that only one set of tools can help us understand such complexity?

My appreciation of Linehan’s work is closely connected to this question.

I believe a good psychological consultation should do more than provide an opportunity to talk or attach a label to a difficulty.

It should help a person understand the mechanisms behind their responses, recognise available choices, and consider appropriate next steps.

Depending on the circumstances, psychoeducation, behavioural analysis, motivational interviewing, or carefully chosen mindfulness exercises may be useful.

But the choice of a technique must depend on the person’s needs, the professional’s competence, the available evidence, and the purpose of the consultation.

The name of a method is never enough to justify its use.

This does not mean that any collection of techniques becomes an effective intervention simply because its creator is open-minded.

DBT demonstrates almost the opposite. It shows how much discipline, research, and clinical judgement are required to bring different elements together in a coherent system.

Linehan did not argue that everything works.

She demonstrated that potentially useful solutions can be found beyond the boundaries of our professional habits, provided that they are carefully developed and tested.

I value that attitude enormously.

A woman who knew psychological suffering personally

Marsha Linehan was born on 5 May 1943 in Tulsa, Oklahoma.

Her journey towards scientific recognition was not a straightforward story of academic success.

As a young woman, she experienced severe psychological distress, suicidal thoughts, and self-injury. She received inpatient psychiatric treatment and underwent interventions available at the time.

For many years, she did not publicly discuss these experiences in detail.

In 2011, she spoke openly about her past. In 2020, she published her memoir, Building a Life Worth Living.

This part of her biography matters, but it should not overshadow her scientific achievements.

It is tempting to turn her life into an inspirational story about someone who suffered deeply and therefore became exceptionally good at helping others.

That explanation would be too simple.

Personal suffering does not automatically make someone a skilled clinician. It may increase empathy or motivation, but it does not replace education, clinical expertise, research, or critical thinking.

What made Linehan remarkable was her decision to transform personal experience into a sustained programme of scientific and clinical work.

In her memoir, she described her determination to escape her own psychological suffering and help others experiencing something similar (Linehan, 2020).

That determination became the foundation of a career devoted to people at serious risk of suicide.

Linehan received her doctorate in psychology from Loyola University Chicago in 1971. She later built a distinguished research career, most notably at the University of Washington in Seattle.

She devoted herself to some of the most difficult questions in clinical psychology.

How can professionals help people who repeatedly harm themselves?

How should treatment respond when emotions become so intense that ordinary coping strategies collapse?

And what can be done when established approaches fail to produce the changes people desperately need?

These questions eventually shaped DBT.

How DBT was developed

Dialectical Behavior Therapy emerged from clinical and research work carried out during the 1980s.

Linehan initially attempted to apply behavioural and cognitive behavioural methods to individuals with chronic suicidality, many of whom also met diagnostic criteria for borderline personality disorder.

She encountered a fundamental difficulty.

When therapists focused intensely on changing destructive behaviour, patients could experience that approach as invalidating.

The implicit message seemed to be that their emotions were excessive, inappropriate, or unacceptable.

Yet when therapists responded primarily with warmth, support, and acceptance, the opposite problem appeared.

Patients still needed practical help to change behaviours that threatened their safety and quality of life.

In a 2015 paper written with Chelsey Wilks, Linehan described how DBT emerged through clinical experimentation, repeated adjustments, and learning from approaches that had not worked as intended (Linehan & Wilks, 2015).

The result was an important conceptual shift.

A person can need genuine acceptance of their present experience and meaningful behavioural change at the same time.

Someone in profound emotional pain does not benefit from being told simply to change their thinking.

But compassion alone may also be insufficient when a person’s behaviour places their life at risk.

Both realities must be taken seriously.

The word dialectical refers to this process of bringing together apparent opposites.

DBT treats acceptance and change as complementary rather than mutually exclusive.

Its aim is to help people understand and tolerate their emotional experience while developing more effective ways of responding.

In 1991, Linehan and colleagues published a landmark randomised clinical trial involving women diagnosed with borderline personality disorder who also had recurrent suicidal or self-harming behaviours.

Compared with treatment as usual, DBT participants experienced fewer episodes of self-harm or related suicidal behaviour, remained in individual treatment more consistently, and spent fewer days in psychiatric hospital care.

However, the study did not show superior outcomes on every measure, including depression and hopelessness (Linehan et al., 1991).

This distinction is essential.

The achievement was not proof that DBT could resolve every psychological difficulty.

It was evidence that a structured intervention could improve several important outcomes in a group at particularly high risk.

In 1993, Linehan published two foundational books, Cognitive-Behavioral Treatment of Borderline Personality Disorderand Skills Training Manual for Treating Borderline Personality Disorder.

These works made the approach more accessible to clinicians beyond her original research team.

DBT continued to evolve.

A second edition of her skills training manual appeared in 2015, followed by another revised edition in 2025.

Her method was never intended to remain frozen at the moment of its creation.

It developed as clinical knowledge, treatment experience, and research evidence expanded.

How meditation became part of a scientific treatment

This is one of the aspects of Linehan’s work that I find most significant.

She drew on Zen meditation and Western contemplative traditions because traditional behavioural approaches did not provide everything she needed to teach acceptance.

Many of the people she worked with could not immediately change their circumstances or eliminate their emotional pain.

They needed ways to experience difficult emotions without responding through destructive or impulsive behaviour.

Linehan studied contemplative practices personally, including Zen meditation and Christian contemplative traditions.

She did not intend to turn psychotherapy into religious instruction.

Her challenge was to translate practical elements of these traditions into skills that could be taught to people of different faiths, as well as those with no religious beliefs.

She described this process in interviews and in her account of DBT’s development (Linehan & Wilks, 2015).

Mindfulness became a central component of the treatment.

Historical precision matters here.

Linehan did not invent meditation, nor was she the only researcher bringing contemplative ideas into Western psychology.

Her distinctive achievement was to develop a systematic way of teaching mindfulness-related skills within an evidence-based intervention for people with severe emotional difficulties.

Consider an everyday example.

You receive a message that makes you angry, frightened, or deeply upset.

Your immediate impulse may be to respond aggressively, demand reassurance, withdraw from a relationship, or take some other action before considering its consequences.

Mindfulness creates an opportunity to notice what is happening before acting.

I can recognise anger.

I can identify tension in my body.

I can notice the thought that another person deliberately intended to hurt me.

I can then examine whether that thought describes an observable fact or an interpretation.

The emotion itself does not have to disappear.

The purpose is to become more aware of the experience and develop greater freedom in choosing a response.

DBT mindfulness skills include observing, describing, and participating in the present moment, with particular attention to acting without unnecessary judgement.

This can be a modest exercise in ordinary circumstances.

During intense emotional arousal, however, the distinction between an automatic impulse and a considered response can become extremely important.

Mindfulness is not automatically soothing or appropriate for every person.

For some individuals, especially those experiencing severe trauma-related symptoms, focusing on internal sensations can intensify discomfort.

The exercise must therefore be adapted to the person’s needs and clinical circumstances.

Linehan’s approach recognised that mindfulness was a practical skill requiring thoughtful teaching, not a spiritual obligation.

Coaching in DBT and why I consider it important

When I say that I value Linehan’s incorporation of coaching, I need to be precise.

Coaching in DBT does not mean generic motivational coaching, informal encouragement, or an independent life-coaching programme.

It refers to structured assistance in applying skills learned during therapy, particularly outside the treatment session.

Comprehensive DBT consists of four interconnected treatment components.

These are individual psychotherapy, group skills training, between-session telephone coaching, and consultation meetings for the therapists providing the treatment.

The telephone coaching component is especially interesting to me.

How often does someone leave a consultation, training session, or professional conversation with a clear understanding of their difficulties?

They understand why they react impulsively.

They can explain what they should do differently.

They may even be able to describe a useful strategy in detail.

Then everyday life resumes.

A conflict develops. An unexpected message arrives. A familiar emotional trigger appears.

And the old pattern returns.

Knowing what to do is not necessarily the same as being able to do it in a difficult moment.

Linehan recognised this gap.

In DBT, telephone coaching helps patients use the relevant skills in the situations where those skills are needed.

It is not intended to reproduce a psychotherapy session by telephone.

Its purpose includes helping patients transfer skills learned in treatment to real-life situations, a process known as skill generalisation (Linehan & Wilks, 2015).

For example, someone may understand how to recognise escalating emotional tension during a training session.

Yet when a real argument occurs, they may struggle to remember how to respond.

A brief, appropriately structured coaching interaction can help them identify and apply a specific skill.

This intervention takes place within clearly established clinical rules and professional boundaries.

It is not an unrestricted around-the-clock counselling service, nor is it a substitute for emergency assistance.

That distinction matters because the word coaching is frequently used without sufficient precision.

Linehan demonstrated that skills coaching could serve a legitimate and useful function as part of a professionally designed therapeutic programme.

Understanding a skill is one achievement. Being able to use it in daily life is another.

But this does not mean that independent coaching can replace psychotherapy for severe mental health conditions.

Nor does it mean that a psychological consultation incorporating selected coaching techniques automatically becomes DBT.

The evidence for comprehensive DBT cannot simply be transferred to any consultation that borrows one of its methods.

The effectiveness of the original approach depends on its structure, clinical competencies, treatment priorities, and evaluation.

Four groups of skills that changed clinical practice

DBT is widely recognised for its four skills modules.

The first is mindfulness. It helps people observe thoughts, emotions, sensations, and events without necessarily reacting immediately.

The second is distress tolerance. It is particularly important for people whose attempts to obtain immediate relief from overwhelming emotions can create serious long-term consequences.

Distress tolerance does not mean welcoming suffering or accepting abuse.

It means learning to survive difficult moments without making an already painful situation more dangerous.

The third is emotion regulation. Individuals learn to recognise their emotional responses, understand factors that increase their vulnerability, and develop strategies for responding more effectively.

The fourth is interpersonal effectiveness. It involves communicating needs, establishing boundaries, managing conflict, and maintaining relationships without abandoning self-respect.

Together, these four areas form a coherent approach to learning.

A person learns to notice experience, tolerate emotional distress, influence behaviour, and navigate relationships.

The practical significance is considerable.

Change becomes something that can be rehearsed, evaluated, and gradually integrated into everyday life.

Yet comprehensive DBT should never be reduced to four lists of exercises.

It is a carefully organised therapeutic system.

Individual treatment, group learning, coaching, and therapist consultation all serve distinct but connected purposes.

Radical acceptance is not resignation

One of DBT’s best-known ideas is radical acceptance.

It is also one of the easiest to misunderstand.

Imagine someone who is struggling after the end of an important relationship.

They replay conversations, search for explanations, and wonder endlessly whether something could have prevented the separation.

Part of their suffering comes from the loss itself.

Another part may come from the continuing battle against the fact that the relationship has ended.

Radical acceptance helps distinguish between those experiences.

A person can wish that something had never happened.

They can believe that another person’s behaviour was unfair.

They can experience grief, anger, disappointment, and fear.

And they can still recognise that the event has occurred.

Accepting reality does not mean approving of abuse, tolerating injustice, or giving up the right to protect oneself.

On the contrary, acknowledging what has happened can make decisive action possible.

This is one reason I value the concept.

People sometimes devote enormous emotional energy to trying to reverse events that can no longer be changed.

Recognising reality allows them to redirect attention towards choices that remain available.

Linehan combined this idea with precise behavioural methods.

Acceptance was never intended to encourage passivity.

It was meant to create a foundation for effective action where change was still possible.

What the research tells us about DBT

Respecting Linehan’s achievements does not mean avoiding scientific scrutiny.

I believe the most appropriate way to honour her is to evaluate her work using the same standards of evidence that she helped establish.

The original 1991 trial produced encouraging results.

But it involved a small and highly specific group of women with borderline personality disorder and serious self-harm or suicide-related difficulties.

The findings could not automatically be generalised to everyone experiencing emotional distress.

In 2006, Linehan and colleagues published another randomised trial comparing DBT with treatment delivered by experienced non-behavioural psychotherapy experts.

The researchers examined suicide attempts, self-harm, hospital admissions, and other treatment outcomes during therapy and follow-up.

The findings provided further evidence supporting DBT for individuals diagnosed with borderline personality disorder who were at high risk of suicidal behaviour (Linehan et al., 2006).

Subsequent research also examined adolescents.

McCauley and colleagues (2018) conducted a randomised clinical trial involving 173 adolescents at high risk of suicide, most of whom were girls.

After six months, DBT produced more favourable outcomes than the comparison treatment on measures of suicide attempts and self-harm.

During later follow-up, however, the differences between groups became less pronounced.

These details matter.

Treatment effectiveness depends on the population, the comparison intervention, the outcome being assessed, and the point at which it is measured.

A major Cochrane review published in 2020 included 75 randomised trials involving 4,507 people diagnosed with borderline personality disorder.

Overall, the evidence suggested that psychological treatments designed for this population could provide meaningful benefits.

Analyses concerning DBT found advantages over treatment as usual for certain outcomes, including symptom severity, self-harm, and psychosocial functioning.

However, the certainty of much of the DBT-specific evidence was rated as low.

The review also did not establish that DBT was consistently superior to every other specialist treatment (Storebø et al., 2020).

This is a necessary qualification.

DBT is one of the most extensively studied approaches to borderline personality disorder and recurrent self-harm.

That does not make it universally effective or uniquely appropriate for every individual.

It also does not establish that every isolated DBT skill carries the same evidence as the full treatment programme.

Linehan’s achievement was never the discovery of a universal psychological cure.

It was the development of an approach that could be taught, researched, criticised, improved, and adapted responsibly.

That is what distinguishes serious scientific innovation from an attractive promise.

What Linehan taught me about psychological consultations

I do not provide DBT psychotherapy. My professional work includes online psychological consultations and consultations focused on the psychological consequences of traumatic experiences.

These distinctions matter, and I do not wish to blur them.

Nevertheless, Linehan’s work offers lessons for psychological practice beyond comprehensive DBT.

The first is choosing tools according to the problem.

Not every person requires the same intervention.

Sometimes the priority is understanding a particular emotional response.

Sometimes it is analysing a recurring pattern of behaviour, recognising available choices, or learning a small technique that reduces impulsive responding.

In other cases, the most useful outcome of a consultation may be recognising that specialist psychotherapy, psychiatric assessment, or more intensive care is needed.

Acknowledging professional limits is part of responsible practice.

The second lesson is moving from understanding to action.

A person can have considerable insight into their psychological difficulties while continuing to repeat behaviours that produce painful consequences.

That is why it can be useful to finish a consultation with a single clearly defined step.

Not a promise to transform an entire life.

Just one action that the person can recognise, attempt, and evaluate.

The third lesson concerns respect for subjective experience.

A professional interpretation should never automatically take precedence over the way a person actually experiences their own difficulty.

At the same time, empathy does not require abandoning clinical judgement.

When behaviour threatens a person’s life, accepting their emotions cannot mean ignoring the danger.

In serious crises, safety planning and appropriately organised treatment must take priority over isolated exercises, coaching, or ordinary consultation.

One of DBT’s most mature contributions is precisely this ability to hold two responsibilities together.

We can understand and respect suffering while working decisively to change dangerous behaviour.

Two small exercises inspired by the principles of DBT

I do not want to turn this tribute into a DBT training manual.

Nevertheless, two simple examples help illustrate why Linehan’s approach is so practical.

The first exercise separates observation from interpretation.

When something upsetting happens, describe the situation using only what you can actually observe.

For example, someone has not replied to your message for several hours.

That is an observable fact.

The belief that they are deliberately ignoring you is an interpretation.

It may be correct, but it is not established by the absence of a reply alone.

Next, name the emotion you are experiencing and notice what you feel tempted to do.

This exercise cannot automatically resolve a difficult situation.

It may, however, reduce the likelihood of acting on an unexamined assumption.

The second exercise focuses on applying a skill in a real situation.

Think of a recurring moment when emotions tend to guide your behaviour.

It might involve conflict, fear of rejection, or pressure at work.

Do not make ten different resolutions.

Choose one response you would like to change.

For example, before replying angrily to a message, you might put your phone aside, name the emotion, and reread the message after a brief pause.

Later, reflect on whether you managed to use the skill and what made it difficult.

That is where psychological knowledge begins to enter everyday life.

These are psychoeducational examples, not treatment protocols. They do not replace professional DBT or appropriate mental health care.

A scientist who was willing to learn from others

Marsha Linehan retired from the University of Washington in 2019.

She published her memoir in 2020 and received a Lifetime Achievement Award from the American Foundation for Suicide Prevention in 2025.

Her place in the history of modern clinical psychology is secure.

But when I reflect on her work, academic titles, awards, and publications are not what affect me most.

I think about the way she responded to the limits of her own knowledge.

She could have remained within familiar behavioural techniques.

She could have treated meditation as something belonging to a completely separate world.

She could have dismissed structured skills coaching as irrelevant to serious psychotherapy.

She could also have defended her initial methods despite evidence that they were not meeting patients’ needs.

Instead, she observed, revised, tested, and developed a more comprehensive approach.

I do not idealise her work.

Every psychological model has limitations, and even the most influential researcher can be wrong.

What I admire is an intellectual attitude that allows different ideas to be explored without abandoning scientific discipline.

As a psychologist with a background in coaching, communication, and psychoeducation, I believe different tools can be valuable when they are applied deliberately, for an appropriate purpose, and within the competence of the person using them.

Good practice requires openness.

It also requires the ability to say that a particular technique lacks sufficient evidence or is inappropriate for a given situation.

Linehan demonstrated that these two principles need not conflict.

Thank you, Marsha

Marsha Linehan’s death affects me because it reminds me that the people whose work changes our understanding of human experience are themselves mortal.

Scientific achievement is often associated with a groundbreaking discovery, an influential theory, or a celebrated book.

Her contribution was broader.

She created a system in which behavioural science met contemplative practice, and compassionate acceptance was combined with responsibility for change.

She recognised that people experiencing overwhelming emotions did not need another judgement about their suffering.

They needed understanding, practical skills, and effective help.

She also left an important lesson for professionals.

No school of psychological thought should become more important than the truth about the person we are trying to understand.

Not everything can or should be combined.

But we should remain willing to investigate which combinations genuinely help people.

That is the kind of psychology I want to thank you for, Marsha.

For your courage to explore beyond familiar frameworks.

For taking seriously the suffering of people whose difficulties had often been regarded as exceptionally difficult to treat.

For showing that compassion and science do not have to compete.

And for reminding us that the most important test of any psychological approach is whether it helps a person live more safely and find greater value in life.

Marsha M. Linehan died on 10 November 2026.

Her work remains.

And I remain grateful.

If her work has encouraged you to reflect on your own emotional responses, mindfulness, or the way you approach difficult situations, you can book an online psychological consultation or contact me on WhatsApp. Not every difficulty requires psychotherapy, but every difficulty deserves thoughtful attention.

Robert J Błaszczyk

Psychologist · psychotraumatology practitioner · journalist · psychoeducator

I provide online psychological consultations and consultations focused on the psychological impact of traumatic experiences. I help people make sense of stress, emotional overload, relationship difficulties and the effects of distressing experiences, and identify possible next steps.

My work draws on psychoeducation, functional behavioural analysis, motivational interviewing, and elements of cognitive behavioural and solution-focused approaches. I adapt the approach to the person’s circumstances, needs and the purpose of the consultation.

I combine my background in psychology and psychotraumatology, including suicidology, with my experience as a journalist, coach, lecturer and communication specialist. Through Psycholog.CLICK, I turn psychological knowledge into accessible articles and practical guidance.

You do not need to have a name for your difficulty. We can start with what you are finding hard.

Book a consultation via ZnanyLekarz

Contact me on WhatsApp

Contact number +48 790 404 404. Please confirm consultation language options when booking.

Psychology that connects understanding with action

Marsha Linehan’s legacy demonstrates the importance of combining scientific knowledge with carefully selected practical skills.

My name is Robert J Błaszczyk. I am a psychologist, psychotraumatology practitioner, journalist, and psychoeducator. I provide online psychological consultations for adults, including support in understanding stress, emotional difficulties, relationships, and the psychological effects of distressing experiences.

My approach incorporates psychoeducation, functional behavioural analysis, motivational interviewing, and selected elements of evidence-informed psychological approaches, depending on the purpose of each consultation.

A psychological consultation is not the same as comprehensive DBT psychotherapy. When more specialised treatment or psychiatric care is appropriate, recognising that need is part of responsible professional practice.

I also develop independent educational, journalistic, and communication projects designed to make knowledge more accessible.

Contact and projects

• Book a consultation via ZnanyLekarz
• WhatsApp
• General email · erben.pl@gmail.com
• Psycholog.CLICK
• Psychoedukacja.ORG
• CBSP.PRO
• TikTok · @psycholog.click
• Facebook · Psycholog.CLICK
• ERBEN.PL
• Reporter.re
• 1244.yt
• Publications and products · Naffy

Bibliografia

Linehan, M. M. (1993). Cognitive-behavioral treatment of borderline personality disorder. Guilford Press.

Linehan, M. M. (1993). Skills training manual for treating borderline personality disorder. Guilford Press.

Linehan, M. M. (2015). DBT skills training manual (2nd ed.). Guilford Press.

Linehan, M. M. (2020). Building a life worth living: A memoir. Random House.

Linehan, M. M. (2025). DBT skills training manual (Rev. ed.). Guilford Press.

Linehan, M. M., Armstrong, H. E., Suarez, A., Allmon, D., & Heard, H. L. (1991). Cognitive-behavioral treatment of chronically parasuicidal borderline patients. Archives of General Psychiatry, 48(12), 1060–1064.

Linehan, M. M., Comtois, K. A., Murray, A. M., Brown, M. Z., Gallop, R. J., Heard, H. L., Korslund, K. E., Tutek, D. A., Reynolds, S. K., & Lindenboim, N. (2006). Two-year randomized controlled trial and follow-up of dialectical behavior therapy vs therapy by experts for suicidal behaviors and borderline personality disorder. Archives of General Psychiatry, 63(7), 757–766.

Linehan, M. M., & Wilks, C. R. (2015). The course and evolution of dialectical behavior therapy. American Journal of Psychotherapy, 69(2), 97–110.

McCauley, E., Berk, M. S., Asarnow, J. R., Adrian, M., Cohen, J., Korslund, K., Avina, C., Hughes, J., Harned, M., Gallop, R., & Linehan, M. M. (2018). Efficacy of dialectical behavior therapy for adolescents at high risk for suicide: A randomized clinical trial. JAMA Psychiatry, 75(8), 777–785.

Storebø, O. J., Stoffers-Winterling, J. M., Völlm, B. A., Kongerslev, M. T., Mattivi, J. T., Jørgensen, M. S., Faltinsen, E., Todorovac, A., Sales, C. P., Callesen, H. E., Lieb, K., & Simonsen, E. (2020). Psychological therapies for people with borderline personality disorder. Cochrane Database of Systematic Reviews, (5), CD012955.