Wychodzisz z domu i zauważasz człowieka, którego widziałeś już wczoraj. Na ulicy ktoś patrzy w twoją stronę. Telefon wydaje dziwny dźwięk. Sąsiad zamyka drzwi dokładnie wtedy, kiedy przechodzisz korytarzem.

Każde z tych zdarzeń może być zupełnie przypadkowe. Ale co się stanie, jeżeli zaczniesz dostrzegać między nimi ukryty związek?

A jeśli dojdziesz do przekonania, że jesteś obserwowany, a obcy ludzie realizują plan wymierzony przeciwko tobie?

We wrześniu 2026 roku w prestiżowym amerykańskim czasopiśmie psychiatrii sądowej ukazała się publikacja poświęcona gangstalkingowi oraz ludziom określającym się jako targeted individuals, czyli osobom przekonanym, że stały się celem zorganizowanego prześladowania.

Naukowcy analizują zjawisko, w którym rzeczywisty strach, cierpienie psychiczne i przekonania o działalności tajemniczych prześladowców tworzą niezwykle trudny problem diagnostyczny i społeczny.

Jako psycholog chcę przyjrzeć się temu, co badania pozwalają rzeczywiście ustalić. Gdzie przebiega granica między uzasadnionym podejrzeniem a interpretacją, która zaczyna rządzić całym życiem człowieka? Dlaczego internet może wzmacniać przeświadczenie o prześladowaniu? I jak pomóc komuś, kto czuje się zagrożony, nie lekceważąc jego cierpienia, ale również nie potwierdzając niesprawdzonych oskarżeń?

Pytanie, z którym możesz się utożsamić

Coraz częściej spotykam w internecie osoby twierdzące, że są śledzone przez zorganizowane grupy, a nawet poddawane zdalnemu oddziaływaniu na mózg. Niektóre opisują całe sieci ludzi, którzy mają je obserwować i kontrolować. Czy takie prześladowanie rzeczywiście istnieje? Dlaczego ludzie są tak bardzo przekonani, że to, czego doświadczają, jest prawdą? I czy można im pomóc bez wyśmiewania ich doświadczeń?

Pytanie redakcyjne opracowane na potrzeby artykułu. Nie jest wypowiedzią konkretnego czytelnika.

Jeśli podobny temat budzi twoje pytania, możesz napisać do mnie na psycholog@psycholog.click albo skontaktować się przez WhatsApp. Jeżeli problem dotyczy twojego samopoczucia, lęku lub poczucia bezpieczeństwa, możesz również umówić konsultację psychologiczną online.

Prawdziwe prześladowanie istnieje. Ale nie każde poczucie prześladowania jest dowodem

Zacznę od rozróżnienia, bez którego dalsza rozmowa nie miałaby sensu.

Stalking jest rzeczywistym zjawiskiem. Ludzie bywają uporczywie nękani, zastraszani, obserwowani, kontrolowani przez partnerów, byłych partnerów, znajomych albo inne osoby. Mogą otrzymywać groźby, niechciane wiadomości i doświadczać naruszania prywatności.

Istnieje również cyberstalking. Współczesna technologia umożliwia nadużycia związane ze śledzeniem lokalizacji, dostępem do kont czy wykorzystywaniem informacji publikowanych w sieci.

Takie sytuacje wymagają odpowiedniego potraktowania i nie wolno ich automatycznie uznawać za przejaw problemów psychicznych.

Jednak gangstalking, rozumiany jako przekonanie o istnieniu rozległej, skoordynowanej sieci prześladowców, jest czymś odmiennym.

Osoba opisująca takie doświadczenie może uważać, że uczestniczą w nim sąsiedzi, przypadkowi przechodnie, pracownicy sklepów, policjanci, urzędnicy, lekarze, służby specjalne, a nawet członkowie rodziny.

W tej interpretacji zwyczajne zdarzenia przestają być zwyczajne.

Spojrzenie przechodnia staje się sygnałem. Zaparkowany samochód zostaje uznany za pojazd obserwacyjny. Przypadkowe słowa usłyszane w tramwaju wydają się zakodowaną wiadomością.

Problem polega na tym, że pomiędzy zdarzeniem a jego wyjaśnieniem pojawia się ogromna przestrzeń.

Możesz rzeczywiście zobaczyć samochód pod swoim domem. Nie wynika jednak z tego automatycznie, że należy do ludzi prowadzących przeciwko tobie operację.

Właśnie ta różnica między obserwacją a interpretacją będzie najważniejsza w całym artykule.

Co ustalili Joseph M. Pierre i jego współautorzy w 2026 roku?

18 września 2026 roku w Journal of the American Academy of Psychiatry and the Law ukazał się artykuł Josepha M. Pierre’a, Andrew Lustiga, Christine M. Sarteschi i Josepha R. Simpsona zatytułowany Phenomenological, Diagnostic, and Forensic Aspects of Gangstalking and Targeted Individuals.

Publikacja przedstawia gangstalking jako system przekonań prześladowczych, w którym osoba uważa, że jest obserwowana, nękana lub atakowana przez współpracujące ze sobą grupy ludzi.

W relacjach osób określających się jako targeted individuals pojawiają się niekiedy twierdzenia o wykorzystywaniu broni energetycznej, technologii przekazywania głosów bezpośrednio do głowy, oddziaływania psychotronicznego lub zdalnego sterowania zachowaniem.

Autorzy podkreślają, że tego rodzaju twierdzenia stawiają poważne problemy dotyczące ich wiarygodności.

Nie przedstawiają dowodów potwierdzających istnienie opisywanego systemu prześladowania.

Ale zwracają uwagę na coś znacznie bardziej złożonego.

Podobne przekonania mogą być związane z objawami psychotycznymi, lecz nie każda osoba podzielająca taką narrację musi doświadczać psychozy. Należy również uwzględnić przekonania wzmacniane przez środowiska teorii spiskowych oraz zjawiska społecznego rozpowszechniania się objawów i interpretacji.

To istotna różnica diagnostyczna.

Ktoś może bezkrytycznie przyjąć teorię spiskową, nie spełniając kryteriów żadnego zaburzenia psychicznego. Inna osoba może doświadczać głęboko utrwalonego przekonania prześladowczego związanego z zaburzeniem psychicznym. U jeszcze innej lęk może nakładać się na rzeczywiste doświadczenie przemocy lub wcześniejszej wiktymizacji.

Zadaniem specjalisty jest rozpoznanie tych różnic, a nie przypisywanie wszystkim jednej etykiety.

Pierre i współautorzy (2026) poruszają również problem przemocy podejmowanej przez część osób w przekonaniu, że bronią się przed prześladowcami.

Nie oznacza to, że osoby mówiące o gangstalkingu są z natury agresywne. Przeciwnie, takie uogólnienie byłoby nieuzasadnione.

Znaczenie ma indywidualna ocena sytuacji, zachowania i rzeczywistego ryzyka.

Publikacja stanowi przede wszystkim opracowanie zagadnień służących ocenie sądowo-psychiatrycznej. Nie jest badaniem eksperymentalnym ani dowodem na powszechne występowanie gangstalkingu.

Co wcześniejsze badania mówią o osobach przekonanych, że są prześladowane?

W 2015 roku Lorraine Sheridan i David James przeprowadzili badanie z udziałem osób, które zgłaszały doświadczenia stalkingu.

Spośród 1040 respondentów spełniających zastosowaną w badaniu definicję stalkingu 128 osób, czyli 12,3 procent, twierdziło, że prześladuje je grupa ludzi.

Badacze porównali ich odpowiedzi z odpowiedziami 128 losowo wybranych uczestników opisujących prześladowanie przez pojedynczą osobę.

W odniesieniu do wszystkich 128 relacji dotyczących grupowego prześladowania autorzy uznali wyjaśnienie urojeniowe za prawdopodobne. W grupie indywidualnego stalkingu podobną ocenę otrzymało 3,9 procent przypadków.

Ten wynik przyciąga uwagę, ale wymaga ostrożności.

Badano osoby, które same zgłosiły się do internetowego badania. Nie była to reprezentatywna próba mieszkańców określonego kraju. Ocena prawdopodobieństwa urojeń na podstawie relacji ankietowych nie jest również równoznaczna z indywidualną diagnozą psychiatryczną.

Nie wolno zatem stwierdzić, że sto procent ludzi zgłaszających prześladowanie grupowe cierpi na zaburzenie psychotyczne.

Badanie ujawniło natomiast ważną kwestię.

Osoby przekonane o grupowym prześladowaniu zgłaszały szczególnie nasilone objawy depresyjne, objawy pourazowe oraz problemy w funkcjonowaniu społecznym i zawodowym.

Niezależnie od przyczyny ich doświadczeń cierpienie było poważne.

Pięć lat później Sheridan, James i Roth (2020) przeanalizowali 50 internetowych relacji osób opisujących gangstalking. Wyróżnili 24 podstawowe elementy tych doświadczeń oraz 11 kategorii ich następstw.

To badanie jakościowe.

Pokazuje, jak ludzie opisują i organizują własne doświadczenia. Nie rozstrzyga natomiast, czy zdarzenia rzeczywiście miały przyczyny, które przypisywali im autorzy wypowiedzi.

W psychologii podobne rozróżnienie jest fundamentalne.

Relacja człowieka stanowi ważny materiał do zrozumienia jego przeżyć. Nie każda interpretacja zawarta w tej relacji jest jednak niezależnie potwierdzonym faktem.

Jak umysł zamienia przypadkowe zdarzenia w jeden wielki plan?

Wyobraź sobie hipotetyczną sytuację.

Od kilku tygodni żyjesz w napięciu. Nie najlepiej śpisz, martwisz się pracą i coraz częściej masz poczucie, że inni ludzie nie są wobec ciebie życzliwi.

Pewnego dnia zauważasz, że dwóch przechodniów patrzy w twoją stronę.

Nie znasz powodu.

Możesz przyjąć kilka wyjaśnień. Być może zauważyli coś za tobą. Może przypadkowo spojrzeli w tym samym kierunku. Być może przyciągnął ich uwagę twój ubiór.

Ale jeśli już wcześniej obawiałeś się prześladowania, jedna interpretacja może wydać ci się znacznie bardziej prawdopodobna.

Oni mnie obserwują.

Od tego momentu zaczynasz uważniej przyglądać się kolejnym ludziom.

Zauważasz następne spojrzenia, gesty, podobne samochody i rozmowy. Każde nowe zdarzenie możesz odczytywać w świetle przyjętej hipotezy.

W psychologii takie procesy wiążą się między innymi z selektywną uwagą, tendencyjnym poszukiwaniem potwierdzeń i przypisywaniem znaczenia zdarzeniom wieloznacznym.

Nie są one charakterystyczne wyłącznie dla zaburzeń psychicznych.

Każdy z nas może zauważać przede wszystkim informacje zgodne z tym, czego już oczekuje.

Jeżeli jesteś przekonany, że współpracownik cię nie lubi, możesz szczególnie wyraźnie zapamiętywać jego nieuprzejme gesty, a pomijać sytuacje neutralne.

Jeśli obawiasz się poważnej choroby, zwyczajny objaw fizjologiczny może przyciągać twoją uwagę znacznie silniej niż wcześniej.

W doświadczeniach prześladowczych podobny mechanizm może przyjmować szczególnie dotkliwą postać.

Kiedy wiele przypadkowych zdarzeń zostaje połączonych jedną interpretacją, powstaje historia, która zaczyna wyglądać na spójną.

Ale spójność historii nie jest jeszcze dowodem jej prawdziwości.

Można przecież ułożyć przekonujące opowiadanie z prawdziwych szczegółów, jeśli wybierze się tylko te pasujące do przyjętego zakończenia.

Dlaczego brak dowodów również może zostać uznany za dowód?

W niektórych narracjach gangstalkingowych pojawia się szczególna trudność.

Jeżeli ktoś zachowuje się podejrzanie, zostaje uznany za uczestnika prześladowania.

Jeżeli zachowuje się zwyczajnie, może zostać uznany za osobę, która doskonale ukrywa swoje zamiary.

Jeżeli policja nie potwierdza istnienia spisku, pojawia się podejrzenie, że policja sama w nim uczestniczy.

Jeżeli lekarz sugeruje konsultację psychiatryczną, jego zachowanie może zostać zinterpretowane jako próba zdyskredytowania osoby zgłaszającej prześladowanie.

W takiej konstrukcji niemal każde zdarzenie da się włączyć do tej samej historii.

To poważny problem poznawczy.

Dobra hipoteza powinna dopuszczać możliwość, że jakieś obserwacje okażą się z nią niezgodne.

Jeżeli żaden możliwy wynik nie pozwala rozważyć zmiany przekonania, przestaje ono pełnić funkcję otwartego wyjaśnienia.

Zaczyna działać jak zamknięty system interpretacyjny.

Nie jest to jednak wystarczający warunek rozpoznania urojeń. Podobny sposób bronienia przekonań spotykamy również w sporach ideologicznych, szkodliwych teoriach spiskowych i konfliktach społecznych.

Właśnie dlatego Pierre i współautorzy (2026) zwracają uwagę na konieczność różnicowania przekonań urojeniowych i przekonań społecznie podtrzymywanych.

Nie wolno utożsamiać niezwykłego poglądu z diagnozą kliniczną.

Internet potrafi dać poczucie wspólnoty. Potrafi także utrwalać przekonania

W 2021 roku Andrew Lustig, Gavin Brookes i Daniel Hunt opublikowali badanie poświęcone językowi internetowych społeczności związanych z gangstalkingiem.

Przeanalizowali 420 wątków z internetowego forum, zawierających łącznie ponad 225 tysięcy słów.

Badaczy interesowało to, w jaki sposób użytkownicy opisują swoje doświadczenia, jakich określeń używają oraz jak wspólnie rozwijają przekonania o prześladowaniu.

Wyniki ujawniły charakterystyczny proces.

Uczestnicy dyskusji posługiwali się wspólnym słownictwem, utrwalonymi wyjaśnieniami i zestawem pojęć pozwalających interpretować bardzo różne zdarzenia jako części jednego systemu.

Tworzyli społeczność, w której mogli znaleźć zrozumienie, wsparcie i ludzi opisujących podobne przeżycia.

To ważna funkcja internetu.

Człowiek, który czuje się niezrozumiany przez rodzinę i specjalistów, może po raz pierwszy spotkać osoby traktujące jego doświadczenie poważnie.

Problem pojawia się wtedy, gdy wsparcie emocjonalne zostaje utożsamione z bezwarunkowym potwierdzaniem wszystkich wyjaśnień.

Wyobraź sobie, że opisujesz na forum niepokojącą sytuację. Ktoś odpowiada, że doświadczył czegoś identycznego. Kolejna osoba wskazuje nazwę rzekomej technologii. Następna publikuje film, który ma potwierdzać istnienie całego systemu.

Poczucie osamotnienia maleje.

Równocześnie może jednak rosnąć pewność, że twoja interpretacja jest słuszna.

W badaniu Lustiga i współautorów (2021) internetowa komunikacja pomagała uczestnikom budować wspólny, wewnętrznie spójny system przekonań o prześladowaniu.

Nie oznacza to, że samo korzystanie z forum powoduje psychozę.

Oznacza, że język i wzajemne wzmacnianie interpretacji mogą odgrywać istotną rolę w utrzymywaniu określonego obrazu świata.

Polscy naukowcy zbadali, czy teorie spiskowe mogą nasilać myśli paranoiczne

To jeden z najbardziej interesujących fragmentów całego zagadnienia.

W 2024 roku Zuzanna Molenda i współpracownicy opublikowali badania zatytułowane Thought contagion? Conspiracy beliefs boost paranoid thoughts.

Zespół analizował związki między przekonaniami spiskowymi a myślami o charakterze paranoicznym.

W pierwszym badaniu podłużnym uczestniczyły 603 osoby. Dwa kolejne eksperymenty obejmowały odpowiednio 384 i 445 uczestników z Polski i Wielkiej Brytanii.

W badaniu podłużnym stwierdzono, że przekonania spiskowe przewidywały późniejsze nasilenie myśli paranoicznych.

W eksperymentach ekspozycja na treści spiskowe zwiększała nasilenie takich myśli w porównaniu z materiałami kontrolnymi.

W trzecim badaniu wskazano również na możliwą rolę intensywnych negatywnych emocji.

To wyjątkowo ważna obserwacja.

Możemy bowiem wyobrazić sobie człowieka, który początkowo jedynie interesuje się opowieściami o tajnych operacjach, ukrytej inwigilacji i zakulisowych działaniach instytucji.

Jeżeli przez dłuższy czas przyswaja treści przedstawiające świat jako miejsce pełne niebezpiecznych, niewidocznych przeciwników, jego sposób interpretowania niejednoznacznych sytuacji może ulegać zmianie.

Nie trzeba zakładać, że każdy odbiorca podobnych materiałów zacznie wierzyć w prześladowanie.

Badanie nie dowodzi również, że konkretna teoria spiskowa prowadzi do rozwoju schizofrenii.

Pokazuje natomiast, że kontakt z określonym rodzajem treści może wpływać na poziom podejrzliwości i sposób postrzegania zagrożeń, przynajmniej w warunkach objętych badaniami.

Dla mnie, jako psychologa i dziennikarza, jest tu również pytanie dotyczące odpowiedzialności mediów.

Czy publikacja sensacyjnej historii o niewidzialnych prześladowcach jedynie opisuje istniejące przekonania? Czy może dodatkowo je wzmacniać?

Nie istnieje jedna odpowiedź pasująca do każdej publikacji. Ale badania Molendy i współautorów (2024) każą traktować sposób prezentowania takich tematów z należytą ostrożnością.

Gangstalking jako język cierpienia

W 2025 roku Joel Christian Reed zaproponował kolejną interesującą perspektywę.

W artykule They Will Surveil You to Death: Gangstalking as a Cultural Concept of Distress analizował wypowiedzi pochodzące z podcastów osób identyfikujących się jako targeted individuals.

Zaproponował spojrzenie na gangstalking jako kulturowy sposób opisywania cierpienia psychicznego.

Co to właściwie oznacza?

Ludzie nie doświadczają własnych emocji i dolegliwości w oderwaniu od otaczającego ich świata.

Kultura dostarcza pojęć, obrazów i wyjaśnień, za pomocą których staramy się zrozumieć to, co nas spotyka.

W jednej epoce niezrozumiałe doświadczenia mogły być interpretowane jako działanie sił nadprzyrodzonych. W innej jako skutek promieniowania, tajnych eksperymentów lub zaawansowanych technologii.

Zmiana języka nie oznacza, że sam problem jest wymyślony.

Może jednak zmieniać interpretację objawów i zdarzeń.

Reed (2025) zwraca uwagę, że doświadczeń opisywanych przez osoby identyfikujące się jako prześladowane nie zawsze da się zrozumieć za pomocą jednej prostej kategorii psychiatrycznej.

Warto uwzględnić również kontekst kulturowy oraz sposoby, w jakie ludzie uczą się nazywać własne cierpienie.

To nie jest dowód na istnienie tajnej organizacji.

To próba zrozumienia, dlaczego określone wyjaśnienie staje się dla człowieka przekonujące.

Czy człowiek może naprawdę odczuwać coś, czego przyczyna jest inna, niż sądzi?

Tak.

Wyobraź sobie osobę, która od wielu dni żyje w silnym napięciu. Skarży się na bóle głowy, kołatanie serca, trudności ze snem i poczucie nadmiernej czujności.

Objawy mogą być rzeczywiste.

Nie oznacza to jednak, że właściwym wyjaśnieniem musi być oddziaływanie tajnej technologii.

Lęk i przewlekły stres mogą wiązać się z objawami somatycznymi. Niektóre dolegliwości mają przyczyny neurologiczne, internistyczne lub związane ze stosowanymi substancjami i lekami.

Zaburzenia snu również mogą zmieniać jakość percepcji i sposób interpretowania otoczenia.

Istnieją ponadto doświadczenia słuchowe, takie jak słyszenie głosów, które wymagają odpowiedniej oceny klinicznej.

Samo występowanie podobnego doświadczenia nie pozwala automatycznie rozpoznać konkretnego zaburzenia.

To ważne również w kontekście opowieści o technologiach przekazywania dźwięków bezpośrednio do mózgu.

Osoba może być całkowicie przekonana, że słyszy czyjąś wypowiedź. Jej przeżycie jest dla niej rzeczywiste.

Jednak pytanie o to, co wywołało to doświadczenie, wymaga odrębnej analizy.

W medycynie i psychologii nie wolno zastępować diagnostyki najbardziej sensacyjnym wyjaśnieniem.

Jeżeli pojawiają się niepokojące doznania, właściwą drogą jest ocena zdrowia i możliwych przyczyn. Odrzucenie jednego wyjaśnienia nie oznacza zlekceważenia objawu.

Dlaczego przekonywanie kogoś, że wszystko sobie wymyślił, może pogorszyć sytuację?

Wyobraź sobie, że bliska osoba mówi ci, iż sąsiedzi uczestniczą w zorganizowanej akcji przeciwko niej.

Opisuje szczegóły, pokazuje nagrania i oczekuje, że potwierdzisz jej przekonania.

Możesz poczuć bezradność.

Jeżeli odpowiesz, że wszystko jest nieprawdą i zachowuje się nieracjonalnie, prawdopodobnie nie rozwiążesz problemu.

Dla tej osoby zagrożenie może być bardzo realnym doświadczeniem emocjonalnym.

Gwałtowne zaprzeczanie jej interpretacji może zostać odebrane jako lekceważenie, odrzucenie albo dodatkowy powód do nieufności.

Ale istnieje również druga niebezpieczna skrajność.

Możesz zacząć zgadzać się z każdym podejrzeniem, pomagać w identyfikowaniu domniemanych sprawców i wspólnie analizować setki przypadkowych zdarzeń.

W ten sposób możesz nieświadomie wzmacniać przekonanie, dla którego nie ma wystarczających dowodów.

Potrzebne jest inne podejście.

Można powiedzieć, że dostrzegasz, jak bardzo dana osoba się boi, i że chcesz pomóc jej odzyskać poczucie bezpieczeństwa.

Nie trzeba przy tym przyjmować za prawdę wszystkich jej wyjaśnień.

Można zapytać o sen, codzienne funkcjonowanie, napięcie, wsparcie bliskich oraz to, co już zostało obiektywnie sprawdzone.

Jeżeli osoba jest gotowa, warto zaproponować konsultację ze specjalistą.

Celem takiej rozmowy nie powinno być zwycięstwo w sporze o interpretację zdarzeń.

Celem jest zmniejszenie cierpienia, poprawa bezpieczeństwa i umożliwienie rzetelnej oceny sytuacji.

Jak odróżnić fakty od przekonania, że wszyscy są przeciwko tobie?

Nie istnieje prosty domowy test pozwalający odróżnić rzeczywiste prześladowanie od każdej możliwej błędnej interpretacji.

Można jednak zastosować kilka zasad, które pomagają uporządkować sytuację.

Pierwsza dotyczy oddzielenia obserwacji od wniosku.

Jeżeli widziałeś ten sam samochód trzy razy, obserwacją jest jego obecność.

Wnioskiem jest przekonanie, że ktoś celowo cię śledzi.

Takie rozróżnienie nie wyklucza rzeczywistego zagrożenia. Pozwala jedynie uniknąć przedstawiania hipotezy jako już ustalonego faktu.

Druga zasada dotyczy jakości dowodów.

Groźba otrzymana w wiadomości, powtarzające się niechciane kontakty od konkretnej osoby lub udokumentowane próby naruszenia bezpieczeństwa są czymś innym niż przypadkowe spojrzenia czy podobne kolory samochodów.

Trzecia zasada dotyczy możliwości rozważenia alternatywnych wyjaśnień.

Jeżeli twoje przekonanie o prześladowaniu staje się tak silne, że każda neutralna sytuacja potwierdza spisek, warto porozmawiać z kimś, kto pomoże spokojnie przeanalizować sposób dochodzenia do wniosków.

Czwarta zasada dotyczy kosztów psychicznych.

Czy podejrzenia zaczynają wpływać na sen? Czy rezygnujesz ze spotkań? Czy coraz trudniej ci pracować? Czy spędzasz wiele godzin na analizowaniu nagrań i wiadomości?

Nawet gdy przyczyna problemu nie jest jasna, tak nasilone cierpienie zasługuje na pomoc.

Co możesz zrobić, kiedy poczucie zagrożenia zaczyna przejmować kontrolę?

Zaproponuję działania, które wynikają z opisanych wcześniej mechanizmów. Nie są one metodą diagnozowania ani samodzielnego leczenia zaburzeń psychicznych.

Zapisuj zdarzenia bez dopisywania intencji.

Jeśli wydarzyło się coś konkretnego, opisz to możliwie dokładnie. Oddziel to, co zobaczyłeś lub usłyszałeś, od tego, co podejrzewasz.

Zamiast zdania, że ktoś zorganizował obserwację, zapisz, co faktycznie się wydarzyło.

Jeżeli istnieje rzeczywista groźba lub nękanie, zachowaj istotne materiały i skorzystaj z właściwej pomocy.

Nie zamieniaj jednak dokumentowania w wielogodzinne monitorowanie obcych ludzi i poszukiwanie ukrytych znaków.

Sprawdź, ile czasu poświęcasz na treści wzmacniające zagrożenie.

Jeżeli każdego dnia oglądasz filmy przedstawiające przypadkowe zdarzenia jako dowody działania tajnych grup, spróbuj ograniczyć ich konsumpcję.

Nie musisz od razu rozstrzygać wszystkich sporów i teorii.

Możesz sprawdzić, czy po ograniczeniu podobnych materiałów zmienia się twoje napięcie, jakość snu i codzienne funkcjonowanie.

Wyniki badań Molendy i współautorów (2024) dostarczają uzasadnienia dla takiej ostrożności.

Zadbaj o sen i podstawową stabilność dnia.

Przemęczenie, bezsenność i przeciążenie mogą utrudniać radzenie sobie z niepewnością.

Nie chodzi o to, że dobry sen rozwiązuje każdy problem związany z podejrzeniami.

Chodzi o przywrócenie warunków, w których łatwiej oceniać informacje i regulować emocje.

Rozmawiaj z człowiekiem, który potrafi słuchać bez automatycznego przytakiwania.

Dobrym rozmówcą nie jest wyłącznie osoba podzielająca twoją interpretację.

Ważny jest ktoś, kto traktuje cię poważnie, ale potrafi również zadawać pytania i rozważać inne możliwości.

Jeżeli podejrzenia narastają, rozmowa ze specjalistą może być właściwsza niż kolejne internetowe forum.

Nie podejmuj działań odwetowych na podstawie niezweryfikowanych przekonań.

Nie konfrontuj przypadkowych osób jako domniemanych prześladowców. Nie próbuj wymierzać sprawiedliwości i nie sięgaj po przemoc.

Jeżeli pojawia się przekonanie, że trzeba natychmiast zaatakować kogoś w samoobronie, jest to sygnał wymagający pilnej profesjonalnej pomocy.

Właśnie ryzyko podobnej eskalacji stanowi jeden z powodów, dla których Pierre i współautorzy (2026) podkreślają znaczenie właściwej oceny sądowo-psychiatrycznej.

Kiedy potrzebna jest pomoc psychologa, psychiatry lub lekarza?

Nie każda podejrzliwość jest objawem zaburzenia psychicznego.

Po doświadczeniu przemocy, zdrady zaufania czy uporczywego nękania człowiek może przez pewien czas zachowywać zwiększoną czujność.

Znaczenie mają kontekst, nasilenie objawów, czas ich trwania i wpływ na funkcjonowanie.

Szczególną uwagę warto jednak zwrócić na sytuacje, w których przekonanie o prześladowaniu staje się dominującym tematem dnia, narasta izolacja, pojawiają się poważne problemy ze snem, niezwykłe doświadczenia percepcyjne albo trudność w dopuszczeniu jakiegokolwiek alternatywnego wyjaśnienia.

W takich okolicznościach nie należy odkładać profesjonalnej oceny.

Wytyczne NICE dotyczące rozpoznawania i leczenia psychoz podkreślają znaczenie wczesnej pomocy oraz kompleksowej diagnostyki uwzględniającej stan psychiczny, zdrowie somatyczne, przyjmowane substancje, historię trudnych doświadczeń i funkcjonowanie społeczne.

Psycholog może pomóc uporządkować doświadczenia, ocenić funkcjonowanie i wskazać potrzebę dalszej diagnostyki.

Psychiatra może ocenić obecność objawów wymagających leczenia medycznego.

Nie każda osoba zgłaszająca podobne przekonania potrzebuje tego samego rodzaju pomocy.

Warto również pamiętać, że praca nad lękiem i zamartwianiem się ma znaczenie sama w sobie.

W 2026 roku Julia Sheffield i współpracownicy przeprowadzili randomizowane badanie z udziałem 62 dorosłych osób z zaburzeniami psychotycznymi i aktualnymi urojeniami prześladowczymi.

Porównali interwencję poznawczo-behawioralną ukierunkowaną na zamartwianie się ze wspierającymi rozmowami o neutralnych tematach.

Po ośmiu tygodniach terapia ukierunkowana na zamartwianie się przyniosła większą poprawę niektórych wskaźników lękowo-emocjonalnych.

Nie okazała się jednak skuteczniejsza od terapii porównawczej pod względem głównego wyniku, czyli nasilenia urojeń prześladowczych. Po 24 tygodniach różnice między grupami nie były statystycznie istotne po odpowiedniej korekcie.

To wynik ważny właśnie dlatego, że nie pozwala na uproszczone obietnice.

Pomoc psychologiczna może poprawiać określone aspekty funkcjonowania, ale nie każda interwencja działa lepiej od innej i nie każda trudność ustępuje po kilku spotkaniach.

W przypadku bezpośredniego zagrożenia, przemocy lub zamiaru skrzywdzenia siebie albo innych potrzebna jest pomoc natychmiastowa. W Polsce w sytuacji zagrożenia życia należy korzystać z numeru alarmowego 112 lub udać się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego.

Czy ktoś naprawdę próbuje nami sterować?

Warto wreszcie odpowiedzieć na pytanie, które stoi za wieloma opowieściami o gangstalkingu.

Czy istnieją ludzie i instytucje próbujące wpływać na nasze przekonania i zachowania?

Oczywiście. Perswazja, reklama, propaganda, manipulacja informacją i działania służące wywieraniu presji są rzeczywistymi zjawiskami społecznymi.

Nie wynika jednak z tego, że istnieje ukryty system, w którym przypadkowi przechodnie, sąsiedzi i służby współpracują w celu zdalnego sterowania myślami wybranych osób.

Na poparcie takiej generalnej tezy brakuje wiarygodnych dowodów.

I tu dochodzimy do rzeczy najważniejszej.

Człowiek, który boi się prześladowania, nie potrzebuje przede wszystkim kolejnego filmu pokazującego, kto rzekomo za wszystkim stoi.

Potrzebuje rzetelnej oceny tego, co się wydarzyło, zrozumienia własnych doświadczeń i realnego poczucia bezpieczeństwa.

Czasami będzie to oznaczało ochronę przed rzeczywistym sprawcą nękania.

Czasami pomoc w związku z nasilonym lękiem.

A czasami specjalistyczną diagnostykę i leczenie.

W każdej z tych sytuacji punktem wyjścia powinien być szacunek do człowieka oraz gotowość do sprawdzania faktów.

Najtrudniejszym pytaniem nie jest to, dlaczego człowiek wierzy w swoją interpretację. Najtrudniejsze jest to, czy potrafi dopuścić możliwość, że istnieje również inne wyjaśnienie.

Jeśli poczucie zagrożenia, podejrzliwość lub napięcie zaczynają utrudniać ci codzienne funkcjonowanie, nie musisz samodzielnie rozstrzygać wszystkich wątpliwości. Możesz umówić konsultację psychologiczną online albo napisać do mnie przez WhatsApp. Możemy zacząć od uporządkowania tego, co rzeczywiście się dzieje, co pozostaje niejasne i jakiego wsparcia potrzebujesz.

Przeczytaj także

Gaslighting. Jak zaufanie zamienia się w zwątpienie
O tym, jak rzeczywista manipulacja może wpływać na zaufanie do własnych doświadczeń i dlaczego potrzebujemy ostrożności w ich interpretowaniu.

Nie mogę odłożyć telefonu
O przeciążeniu informacjami, nawykowym sprawdzaniu treści i odzyskiwaniu wpływu na własną uwagę.

Robert J Błaszczyk

Psycholog · psychotraumatolog · dziennikarz · psychoedukator

Prowadzę konsultacje psychologiczne i psychotraumatologiczne online. Pomagam uporządkować trudności związane ze stresem, przeciążeniem emocjonalnym, relacjami i następstwami trudnych doświadczeń oraz ustalić możliwe kolejne kroki.

W pracy wykorzystuję psychoedukację, analizę funkcjonalną zachowania, dialog motywacyjny oraz elementy podejścia poznawczo-behawioralnego i skoncentrowanego na rozwiązaniach. Dobieram sposób pracy do sytuacji, potrzeb i celu konsultacji.

Łączę przygotowanie psychologiczne i psychotraumatologiczne, obejmujące suicydologię, z doświadczeniem dziennikarza, coacha, wykładowcy i eksperta komunikacji. Na Psycholog.CLICK przekładam wiedzę psychologiczną na zrozumiałe artykuły i praktyczne wskazówki.

Nie musisz mieć gotowej nazwy swojego problemu. Możemy zacząć od tego, co jest dla Ciebie trudne.

Umów konsultację w ZnanyLekarz

Napisz do mnie przez WhatsApp

Telefon kontaktowy +48 790 404 404.

Kiedy poczucie zagrożenia nie pozwala spokojnie żyć

Nie każde poczucie zagrożenia oznacza rzeczywiste niebezpieczeństwo. Nie każde jest również objawem zaburzenia psychicznego.

Niekiedy człowiek potrzebuje przede wszystkim bezpiecznej rozmowy, w której może uporządkować swoje doświadczenia, zrozumieć źródła napięcia i przyjrzeć się temu, jak interpretuje otaczającą rzeczywistość.

Jestem psychologiem i psychotraumatologiem. Prowadzę indywidualne konsultacje psychologiczne online dla dorosłych.

W mojej pracy ważne jest uważne wysłuchanie człowieka, rozpoznanie jego potrzeb i oddzielenie tego, co już wiadomo, od tego, co wymaga dalszego wyjaśnienia.

Pomagam osobom doświadczającym stresu, przeciążenia emocjonalnego, trudności w relacjach i następstw trudnych doświadczeń.

Konsultacja może stanowić pierwszy krok do lepszego rozumienia sytuacji i ustalenia, czy potrzebna jest dalsza pomoc psychologiczna, diagnostyczna lub medyczna.

Spotkania odbywają się online. Nie tracisz czasu na dojazdy i możesz skorzystać z konsultacji w dogodnym dla siebie miejscu, zapewniającym prywatność.

Robert J Błaszczyk
Psycholog · psychotraumatolog · dziennikarz · psychoedukator

Umów konsultację w ZnanyLekarz

WhatsApp

E-mail ogólny · erben.pl@gmail.com

Psycholog.CLICK

Psychoedukacja.ORG

CBSP.PRO

TikTok · @psycholog.click

Facebook · Psycholog.CLICK

ERBEN.PL

Reporter.re

1244.yt

Publikacje i produkty · Naffy

Someone Is Following Me. When Does Suspicion Become Certainty?

You leave home and notice someone you also saw yesterday. A stranger looks in your direction. Your phone makes an unusual sound. A neighbour closes the door at exactly the moment you walk past.

Each event might be entirely ordinary. But what happens when you begin to see a hidden connection between them?

What if you become convinced that you are being watched and that strangers are carrying out a coordinated plan against you?

In September 2026, a major American journal of forensic psychiatry published an article examining gangstalking and people who identify themselves as targeted individuals.

The researchers explored a phenomenon in which genuine fear, psychological suffering and beliefs about mysterious persecutors create a particularly complicated clinical and social problem.

As a psychologist, I want to examine what the research actually allows us to conclude.

Where is the boundary between a reasonable suspicion and an interpretation that begins to dominate someone’s life? Why can the internet strengthen beliefs about persecution? And how can we help someone who feels threatened without dismissing their suffering or confirming allegations that have not been independently verified?

A question you may relate to

I increasingly come across people online who say they are being followed by organised groups or even subjected to technologies that remotely influence the brain. Some describe entire networks of people supposedly observing and controlling them. Does this kind of persecution actually exist? Why are people so convinced that their experiences are exactly what they appear to be? And is it possible to help them without ridiculing what they are going through?

Editorial question created for this article. It is not a quotation from an individual reader.

If you have a question about this subject, you can contact me at psycholog@psycholog.click or through WhatsApp. If fear, uncertainty or feeling unsafe is affecting your wellbeing, you can also book an online psychological consultation. Please confirm the available consultation languages when booking.

Real stalking exists. But feeling persecuted is not, by itself, proof of persecution

I want to begin with a distinction that is essential to everything that follows.

Stalking is a real phenomenon.

People can be repeatedly harassed, threatened, monitored or controlled by partners, former partners, acquaintances and other individuals. They may receive threats, unwanted messages or experience serious violations of their privacy.

Cyberstalking is real too.

Modern technology can be misused to track someone’s location, gain unauthorised access to accounts or exploit personal information shared online.

Such experiences must be taken seriously. They should never automatically be dismissed as evidence of a mental health problem.

Gangstalking, however, refers to something more specific.

In the belief system discussed by Pierre and his colleagues, a person may become convinced that numerous people are coordinating a campaign of surveillance, harassment or intimidation against them.

The supposed participants may include neighbours, random pedestrians, shop assistants, police officers, public officials, medical professionals, intelligence agencies or even relatives.

Within this interpretation, ordinary occurrences can acquire extraordinary significance.

A stranger’s glance becomes a signal.

A parked vehicle becomes a surveillance car.

Words overheard on public transport appear to contain a coded message.

The difficulty lies in the distance between an observed event and the explanation attached to it.

You may genuinely see a vehicle parked near your home. That observation alone does not establish that the vehicle is part of a coordinated operation against you.

The difference between observation and interpretation is central to understanding this phenomenon.

It also matters when investigating a genuine threat. Taking someone seriously means examining what can be established, not automatically accepting or dismissing every possible explanation.

What did Joseph M. Pierre and his colleagues report in 2026?

On September 18, 2026, Joseph M. Pierre, Andrew Lustig, Christine M. Sarteschi and Joseph R. Simpson published an article in the Journal of the American Academy of Psychiatry and the Law.

Its title was Phenomenological, Diagnostic, and Forensic Aspects of Gangstalking and Targeted Individuals.

The authors describe gangstalking as a persecutory belief system in which an individual reports being monitored, harassed or attacked by groups of people supposedly working together.

Some accounts attributed to self-identified targeted individuals involve claims about directed-energy weapons, technologies that allegedly transmit voices directly into people’s heads, psychotronic interference or remote mind control.

These claims raise substantial questions about credibility.

The authors do not provide evidence establishing the existence of the alleged coordinated persecution system.

Their discussion instead highlights the complexity of understanding how people develop, sustain and act upon such beliefs.

One possible explanation involves psychotic symptoms, including persecutory delusions.

But the authors caution against assuming that every person who endorses a gangstalking narrative necessarily has a psychotic disorder.

They also discuss beliefs supported by conspiracy-theory communities and the possibility of socially transmitted symptoms or interpretations.

This is an important diagnostic distinction.

A person may accept a conspiracy theory without meeting the criteria for any psychiatric condition.

Another individual may experience a persistent persecutory belief associated with a mental disorder.

Someone else may be struggling with anxiety layered upon a genuine experience of victimisation.

The task of a clinician is to evaluate these possibilities rather than place everyone in the same diagnostic category.

Pierre and colleagues (2026) also discuss cases in which individuals who feel persecuted resort to violence because they believe they are defending themselves.

That observation must not be turned into a generalisation that people identifying as targeted individuals are dangerous.

Risk requires an individual assessment of behaviour, circumstances and warning signs.

The 2026 paper is primarily a clinical and forensic overview. It is not an experiment, nor does it establish the prevalence of gangstalking as an objectively verified form of coordinated persecution.

What do earlier studies tell us about people who report group stalking?

In 2015, Lorraine Sheridan and David James published an exploratory investigation of people reporting stalking experiences.

Their research included 1,040 respondents who met the study’s operational definition of stalking.

Of these, 128 people, representing 12.3 percent of that particular sample, reported being stalked by a group rather than an individual.

The researchers compared these respondents with 128 randomly selected people who reported stalking by an individual.

Using the information provided in the survey, the researchers judged that all 128 group-stalking accounts were likely to be delusional in character.

The corresponding proportion in the individual-stalking comparison group was 3.9 percent.

Those findings are striking.

But their limitations matter.

The participants had responded to an online survey. They did not constitute a representative sample of the general population.

The researchers’ assessment of whether an account appeared delusional was not equivalent to a full individual psychiatric examination.

It would therefore be incorrect to conclude that every person who reports group stalking has a psychotic disorder.

What the research also revealed was that respondents reporting group stalking experienced particularly serious difficulties.

They reported higher levels of depressive symptoms, post-traumatic symptoms and disruption to social and occupational functioning.

Their psychological suffering was significant regardless of whether the explanations they gave for their experiences could be independently substantiated.

In 2020, Sheridan, James and Roth conducted another study examining 50 internet accounts of alleged gangstalking.

Their qualitative analysis identified 24 recurring features of the described experiences and 11 categories of consequences.

The research provides insight into how individuals experience, interpret and communicate their distress.

It does not establish that the events occurred for the reasons claimed by those who described them.

This distinction is fundamental in psychology.

A person’s account is valuable evidence of their experience.

It is not necessarily independent proof of every conclusion they have drawn about that experience.

How can the mind turn unrelated events into a coordinated plan?

Consider a hypothetical example.

For several weeks, you have been under considerable pressure. You are sleeping badly, worrying about work and feeling increasingly uncomfortable around other people.

One morning, you notice two pedestrians looking in your direction.

You do not know why.

Several explanations are possible.

Perhaps they noticed something behind you. Perhaps they happened to look in the same direction. Perhaps something about your clothing attracted their attention.

But if you already fear that someone is monitoring you, one explanation may feel especially compelling.

They are watching me.

From that moment, you become more attentive to the people around you.

You start noticing other glances, gestures, familiar-looking vehicles and fragments of conversations.

Each additional event may be interpreted through the original suspicion.

Psychologists describe processes that can contribute to such experiences, including selective attention, confirmation bias and the attribution of threatening meaning to ambiguous information.

These processes are not confined to psychiatric disorders.

They are part of ordinary human cognition.

If you believe that a colleague dislikes you, you may remember their unfriendly behaviour more readily than their neutral or pleasant interactions.

If you are concerned about your health, an ordinary bodily sensation may become unusually prominent in your awareness.

In experiences involving fears of persecution, similar tendencies can become especially distressing.

When numerous unrelated occurrences are connected by a single interpretation, the resulting story may appear remarkably coherent.

Yet coherence is not the same as truth.

A convincing story can be constructed from genuine details if only the details supporting a particular conclusion are selected.

The challenge is to examine whether the interpretation explains the available evidence better than plausible alternatives.

Why can a lack of evidence become another piece of evidence?

Some gangstalking narratives contain a particularly difficult feature.

If someone behaves suspiciously, they are interpreted as being involved in the alleged operation.

If they behave normally, this may be interpreted as evidence that they are skilfully concealing their intentions.

If the police find no evidence of a conspiracy, the police themselves may be suspected of participating.

If a doctor recommends psychiatric assessment, the recommendation may be regarded as an attempt to discredit the person making the allegation.

Under this kind of reasoning, almost any possible outcome can be incorporated into the same explanation.

That creates an important problem.

A useful hypothesis should allow us to consider what evidence might count against it.

If no possible observation could ever challenge a belief, the belief no longer functions as an open explanation.

It becomes a closed interpretive system.

This alone, however, does not establish the presence of a delusion.

Similar patterns of reasoning can occur in ideological disputes, conspiracy-theory communities and deeply polarised social conflicts.

That is one reason why Pierre and colleagues (2026) emphasise the need to distinguish delusional beliefs from beliefs socially reinforced by others.

An unusual conviction is not automatically a psychiatric diagnosis.

Its psychological and clinical significance depends on a much broader assessment.

The internet can provide belonging while also reinforcing frightening beliefs

In 2021, Andrew Lustig, Gavin Brookes and Daniel Hunt published a study examining the language used in online gangstalking communities.

They analysed 420 discussion threads from an internet forum, containing more than 225,000 words.

Their interest lay in how contributors described their experiences, what terminology they used and how they collectively developed explanations of alleged persecution.

The findings revealed a distinctive pattern.

Forum contributors used shared vocabulary and recurring explanations that enabled very different events to be interpreted as elements of the same coordinated system.

They also created a community in which participants could receive understanding, encouragement and support from others reporting similar experiences.

That social function matters.

For someone who feels dismissed by relatives, friends or professionals, discovering people who appear to understand them may bring considerable relief.

A difficulty arises when emotional support becomes inseparable from unconditional agreement with a particular explanation.

Imagine describing a troubling event on a forum.

Another person replies that something identical happened to them.

Someone else supplies the name of a supposed surveillance technology.

A third contributor shares a video presented as proof of the entire operation.

You may feel less isolated.

At the same time, your certainty about the original interpretation may become stronger.

Lustig and colleagues (2021) found that communication within the forum helped contributors construct and maintain an internally coherent system of persecutory beliefs.

This does not demonstrate that using an online discussion forum causes psychosis.

It suggests that language, shared interpretations and mutual reinforcement can influence the development and persistence of particular beliefs.

The difference is important.

Online communities may help people feel connected while simultaneously reducing their exposure to alternative explanations.

That possibility deserves consideration whenever a community offers both emotional support and an elaborate account of invisible threats.

Polish researchers investigated whether conspiracy theories can increase paranoid thoughts

This is one of the most revealing findings relevant to the subject.

In 2024, Zuzanna Molenda and colleagues published a paper titled Thought contagion? Conspiracy beliefs boost paranoid thoughts.

Their research investigated the relationship between conspiracy beliefs and thoughts involving suspicion or persecution.

The first study was longitudinal and included 603 participants.

Two subsequent experiments involved 384 and 445 participants respectively, recruited in Poland and the United Kingdom.

In the longitudinal study, conspiracy beliefs predicted an increase in paranoid thoughts over time.

In the experiments, exposure to conspiracy-related material increased paranoid thoughts compared with exposure to control material.

The third study also pointed to a possible role for intense negative emotions in this relationship.

Why does this matter?

Consider someone who initially approaches stories about secret operations, government surveillance and hidden methods of influencing behaviour out of simple curiosity.

Over time, this person may spend increasing amounts of time consuming material portraying the world as a place governed by concealed and hostile forces.

Repeated exposure to such narratives may affect how ambiguous social situations are interpreted.

This does not mean that everyone who watches conspiracy-related videos will develop persecutory beliefs.

Nor does it mean that conspiracy theories necessarily cause schizophrenia or another psychotic disorder.

The studies measured paranoid thoughts under specific research conditions.

Their findings cannot automatically be extended to every clinical condition or every person.

Nevertheless, they provide evidence that exposure to certain narratives can influence suspicious thinking and perceptions of threat.

As both a psychologist and a journalist, I find another question particularly important.

Does media coverage of alleged invisible persecutors merely describe an existing belief system?

Or can the way a story is presented also contribute to its reinforcement?

The answer will depend on the content, audience and context.

But the findings of Molenda and colleagues (2024) provide a strong reason to avoid sensationalism and uncritical repetition of unsupported claims.

Gangstalking as a cultural language of distress

In 2025, Joel Christian Reed offered another perspective on the phenomenon.

In They Will Surveil You to Death: Gangstalking as a Cultural Concept of Distress, he analysed conversational material from podcasts involving people who identified as targeted individuals.

Reed suggested understanding gangstalking partly as a culturally shaped way of describing psychological distress.

What does that mean?

People do not experience their emotions and bodily symptoms in isolation from their cultural environment.

The surrounding culture provides language, symbols and explanations through which unfamiliar experiences can be understood.

In one historical setting, unusual experiences might be attributed to supernatural influences.

In another, people may interpret them through ideas about radiation, secret experiments or advanced technologies.

A change in explanation does not mean that the person’s suffering has been invented.

It may, however, change how symptoms and events are interpreted.

Reed (2025) argues that experiences grouped under the term gangstalking cannot always be understood adequately through a single, simple psychiatric category.

Their cultural context and the language people use to describe distress also deserve consideration.

This argument does not provide evidence for a secret organisation conducting coordinated attacks.

Instead, it helps explain why a particular narrative may become meaningful and convincing to someone trying to understand difficult experiences.

It also reminds clinicians that dismissing a person’s account without examining its cultural context can interfere with understanding their distress.

Can someone genuinely experience sensations whose causes are different from what they believe?

Yes.

Imagine someone who has experienced sustained anxiety for several weeks.

They report headaches, a racing heart, poor sleep and a constant feeling of alertness.

Those symptoms can be entirely genuine.

But their existence does not demonstrate that an unknown technological device is causing them.

Anxiety and prolonged stress can be associated with bodily symptoms.

Other difficulties may have neurological, medical or substance-related causes.

Sleep disturbance can also affect perception and the way people interpret their surroundings.

Some individuals experience hearing voices or other unusual perceptual phenomena that require appropriate clinical evaluation.

The existence of such an experience is not, by itself, sufficient to diagnose a particular disorder.

This is especially important when discussing claims about technologies that supposedly transmit voices directly into the brain.

Someone may experience a voice as completely real.

But the question of what caused the experience remains separate from the experience itself.

Psychology and medicine should not replace careful assessment with the most dramatic available explanation.

When unusual or distressing sensations occur, the appropriate response is to investigate possible causes and assess the person’s health.

Questioning a proposed explanation is not the same as denying that a symptom exists.

That distinction can make an enormous difference to the way someone experiences professional help.

Why telling someone they are imagining everything may make matters worse

Suppose someone close to you says that their neighbours are participating in an organised campaign against them.

They describe events in detail, show you recordings and want you to confirm what they believe.

You may feel uncertain about how to respond.

Simply telling them that everything is imaginary or that their reasoning is irrational is unlikely to settle the matter.

For the person concerned, the threat may feel overwhelmingly real.

A dismissive response can increase isolation, distress and distrust.

But there is another extreme that can also be harmful.

You might agree with every suspicion, help identify supposed perpetrators or spend hours analysing ordinary events as possible evidence of a conspiracy.

Without intending to, you could reinforce an explanation that has not been adequately supported.

A more constructive approach is possible.

You can acknowledge that the person seems frightened and that you want to help them feel safer.

You do not need to endorse every conclusion they have drawn.

You can ask about sleep, daily functioning, recent stress, relationships and the evidence that has actually been established.

If the person is willing, you can encourage a conversation with an appropriate mental health professional.

The purpose should not be to win an argument about who is right.

It should be to reduce suffering, protect safety and make a careful assessment possible.

Respect and critical thinking can exist in the same conversation.

Indeed, both are essential when the subject involves frightening experiences and uncertain explanations.

How can we distinguish evidence from the belief that everyone is against us?

There is no simple home test that can reliably separate genuine persecution from every possible inaccurate interpretation.

However, several principles can help organise the information available.

The first is to distinguish observations from conclusions.

If you have seen the same vehicle on three occasions, the observation concerns the vehicle’s presence.

The conclusion that someone is deliberately following you is a separate interpretation.

Making that distinction does not rule out a genuine threat.

It simply prevents a hypothesis from being treated as an established fact.

The second principle concerns the quality of evidence.

A documented threat, repeated unwanted contact from an identifiable person or verifiable attempts to compromise someone’s security differ substantially from ordinary glances or similarly coloured vehicles.

The third principle is to consider alternative explanations.

If every ambiguous event appears to support the same theory, it may help to discuss the reasoning with someone capable of examining different possibilities calmly.

The fourth principle concerns the personal consequences.

Are these concerns affecting your sleep?

Have you begun avoiding people or public places?

Is your work suffering?

Are you spending hours analysing recordings, photographs or messages?

Whatever the underlying cause, persistent distress and impaired functioning deserve professional attention.

What can you do when fear starts controlling your life?

The following suggestions are intended to help organise experiences and reduce avoidable distress.

They are not a diagnostic procedure or a substitute for clinical treatment.

Describe events without automatically assigning intentions.

If something specific has happened, record what you actually observed.

Separate what you saw or heard from what you suspect it means.

For example, rather than writing that a coordinated surveillance operation was conducted, describe the observable event as accurately as possible.

If there is a genuine threat or repeated harassment, preserve relevant evidence and seek appropriate assistance.

At the same time, avoid turning documentation into hours of monitoring strangers or searching for hidden signals.

Examine how much time you spend with material that reinforces frightening interpretations.

If you watch videos every day claiming that ordinary public behaviour proves the existence of secret persecutors, consider reducing your exposure.

You do not need to resolve every conspiracy theory immediately.

Instead, notice whether limiting this material changes your anxiety, sleep or everyday functioning.

The findings of Molenda and colleagues (2024) provide a research-based reason to be cautious about repeated exposure to threatening conspiracy narratives.

Pay attention to sleep and everyday stability.

Exhaustion, insomnia and emotional overload can make uncertainty more difficult to tolerate.

Adequate sleep is not a cure for persecutory delusions or every anxiety-related difficulty.

It can, however, support the general conditions needed for emotional regulation and clearer decision-making.

Speak with someone who listens without automatically agreeing.

A useful conversation partner is not necessarily someone who shares your interpretation.

It is someone who takes your wellbeing seriously while remaining open to different explanations.

When suspicious beliefs are becoming increasingly persistent or distressing, professional assessment may be more helpful than another discussion forum.

Avoid retaliation based on unverified suspicions.

Do not confront strangers as supposed persecutors.

Do not attempt to punish people you suspect of involvement or resort to violence.

If you feel compelled to attack someone because you believe you must defend yourself against an alleged threat, seek urgent professional assistance.

The risk of precisely this kind of escalation is among the concerns raised by Pierre and colleagues (2026) in their forensic discussion.

When should you consult a psychologist, psychiatrist or doctor?

Not every suspicious thought indicates a psychiatric disorder.

Following genuine harassment, violence or serious betrayal, some people understandably become more vigilant.

The context, intensity, duration and consequences of the experience all matter.

Nevertheless, particular attention is warranted when a belief about persecution begins to dominate daily life.

Other concerning developments include growing isolation, severe sleep problems, unusual perceptual experiences or an increasing inability to consider alternative explanations.

In such circumstances, it is sensible to seek an appropriate professional assessment rather than trying to manage everything alone.

Guidance from the National Institute for Health and Care Excellence concerning psychosis and schizophrenia emphasises early assessment and comprehensive evaluation.

Relevant areas include mental health, physical health, medications and other substances, previous difficult experiences, relationships and social functioning.

A psychologist can help clarify experiences, assess functioning and identify when further diagnostic assessment may be necessary.

A psychiatrist can assess symptoms that may require medical treatment.

Different people will need different forms of support.

It is also important to recognise that working with worry and emotional distress can have value even when a person’s beliefs remain difficult to change.

In 2026, Julia Sheffield and colleagues published a randomised trial involving 62 adults with non-affective psychotic disorders and current persecutory delusions.

The researchers compared a cognitive behavioural intervention focused on worry with an active comparison intervention involving supportive conversations about neutral topics.

After eight weeks, the worry-focused intervention produced greater improvements in several emotional outcomes.

However, it was not superior to the comparison intervention on the primary measure of persecutory delusion severity.

At the 24-week follow-up, the between-group differences were not statistically significant after correction for multiple comparisons.

These results are important precisely because they do not support simplistic promises.

Psychological intervention can help with aspects of distress and functioning.

But one form of intervention is not necessarily more effective than another for every outcome, and not every difficulty resolves quickly.

In cases involving immediate danger, violence or the intention to harm oneself or another person, urgent assistance takes priority over routine appointments.

In Poland, an immediate threat to life should be addressed by calling 112 or seeking emergency medical care.

Is someone really trying to control us?

The question behind many gangstalking narratives deserves a clear answer.

Do people and institutions sometimes attempt to influence our thinking and behaviour?

Of course.

Advertising, persuasion, propaganda, misinformation and psychological manipulation are real social phenomena.

There have also been documented abuses involving surveillance and the misuse of power.

But their existence does not establish that an invisible system coordinates neighbours, strangers and public institutions in order to remotely control selected individuals’ thoughts.

Credible evidence supporting that general claim is lacking.

This brings us to the most important point.

Someone frightened by the possibility of persecution does not primarily need another dramatic video explaining who is supposedly behind everything.

They need a careful assessment of what has actually occurred, an understanding of their experiences and appropriate support for their safety and wellbeing.

Sometimes that will mean protection from a genuine stalker.

Sometimes it will mean help with severe anxiety.

And sometimes it will require specialist psychiatric assessment and treatment.

In every case, the starting point should be respect for the person and a willingness to evaluate the evidence.

The most difficult question is not why someone believes an explanation. It is whether they can still consider the possibility that another explanation exists.

If fear, suspicion or emotional tension is making everyday life difficult, you do not have to resolve every uncertainty on your own. You can book an online psychological consultation or contact me on WhatsApp. We can begin by clarifying what has happened, what remains uncertain and what kind of support may be appropriate. Please confirm the available consultation languages before booking.

Read also

Gaslighting. Jak zaufanie zamienia się w zwątpienie (in Polish)
An article about genuine manipulation, trust in personal experience and the importance of carefully examining how events are interpreted.

Nie mogę odłożyć telefonu (in Polish)
An article about information overload, compulsive checking habits and regaining control over attention.

Robert J Błaszczyk

Psychologist · psychotraumatology practitioner · journalist · psychoeducator

I provide online psychological consultations and consultations focused on the psychological impact of traumatic experiences. I help people make sense of stress, emotional overload, relationship difficulties and the effects of distressing experiences, and identify possible next steps.

My work draws on psychoeducation, functional behavioural analysis, motivational interviewing, and elements of cognitive behavioural and solution-focused approaches. I adapt the approach to the person’s circumstances, needs and the purpose of the consultation.

I combine my background in psychology and psychotraumatology, including suicidology, with my experience as a journalist, coach, lecturer and communication specialist. Through Psycholog.CLICK, I turn psychological knowledge into accessible articles and practical guidance.

You do not need to have a name for your difficulty. We can start with what you are finding hard.

Book a consultation via ZnanyLekarz

Contact me on WhatsApp

Contact number +48 790 404 404. Please confirm consultation language options when booking.

When feeling unsafe makes everyday life difficult

Not every feeling of danger means that a real threat is present. Nor does every experience of fear or suspicion indicate a mental health disorder.

Sometimes the first useful step is a conversation in which a person can describe what they are going through, explore possible sources of distress and begin to separate established facts from interpretations that remain uncertain.

I am a psychologist and psychotraumatology practitioner providing individual online psychological consultations for adults.

My approach places importance on listening carefully, understanding the person’s circumstances and identifying practical next steps.

I support people experiencing stress, emotional overload, relationship difficulties and the psychological consequences of difficult life experiences.

A consultation can help clarify a situation and consider whether further psychological, diagnostic or medical assessment would be appropriate.

Appointments take place online, without the need to travel. You can attend from a suitable private location and choose from available appointment times.

Robert J Błaszczyk
Psychologist · psychotraumatology practitioner · journalist · psychoeducator

Please confirm consultation language options when booking.

Book a consultation via ZnanyLekarz

WhatsApp

General email · erben.pl@gmail.com

Psycholog.CLICK

Psychoedukacja.ORG

CBSP.PRO

TikTok · @psycholog.click

Facebook · Psycholog.CLICK

ERBEN.PL

Reporter.re

1244.yt

Publications and products · Naffy

Bibliografia

Lustig, A., Brookes, G., & Hunt, D. (2021). Linguistic analysis of online communication about a novel persecutory belief system (gangstalking): Mixed methods study. Journal of Medical Internet Research, 23(3), e25722.

Molenda, Z., Marchlewska, M., Karakula, A., Podsiadłowski, W., Rogoza, M., Bagrowska, P., & Szczepańska, D. (2024). Thought contagion? Conspiracy beliefs boost paranoid thoughts. Applied Psychology: Health and Well-Being, 16(4), 2065–2082.

National Institute for Health and Care Excellence. (2014, updated 2026). Psychosis and schizophrenia in adults: Prevention and management (Clinical guideline CG178).

Pierre, J. M., Lustig, A., Sarteschi, C. M., & Simpson, J. R. (2026). Phenomenological, diagnostic, and forensic aspects of gangstalking and targeted individuals. Journal of the American Academy of Psychiatry and the Law, 54(3), 330–339.

Reed, J. C. (2025). They will surveil you to death: Gangstalking as a cultural concept of distress. Culture, Medicine, and Psychiatry, 49(1), 281–303.

Sheffield, J. M., Sloan, A., Liu, J., Beals, K., Hall, L. M., Gautier, T., Moussa-Tooks, A., Torregrossa, L. J., Achee, M., Armstrong, K., Isham, L., Diamond, R., Heckers, S., Freeman, D., & Brinen, A. P. (2026). Effects of cognitive behavioral therapy for worry versus befriending therapy in individuals with persecutory delusions: A randomized trial. Schizophrenia Bulletin Open, 7(1), sgag026.

Sheridan, L. P., & James, D. V. (2015). Complaints of group-stalking (‘gang-stalking’): An exploratory study of their nature and impact on complainants. The Journal of Forensic Psychiatry & Psychology, 26(5), 601–623.

Sheridan, L., James, D. V., & Roth, J. (2020). The phenomenology of group stalking (‘gang-stalking’): A content analysis of subjective experiences. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(7), 2506.