Jestem psychologiem i z pasją zajmuję się psychoedukacją. Na Psycholog.CLICK odpowiadam na pytania, które pomagają zrozumieć trudne doświadczenia i odzyskać wpływ na własne życie. Jeśli chcesz zaproponować temat kolejnego artykułu, napisz na erben.pl@gmail.com lub przez WhatsApp.

Wykształcenie, inteligencja i sukcesy nie dają odporności na manipulację. Osobę wykorzystującą innych mogą przyciągać twoje kompetencje, zaangażowanie, pozycja lub gotowość do pomocy, ale nauka nie potwierdza jednego profilu „idealnej ofiary narcyza”. Najwięcej o bezpieczeństwie związku mówi to, czy zachowujesz prawo do odmowy, własnych decyzji i życia poza relacją.

Jeżeli po latach odkrywasz kłamstwa, zdrady i wykorzystywanie, możesz zadawać sobie bolesne pytanie: „Jak mogłam tego nie zauważyć?”. Zwłaszcza gdy zawodowo analizujesz dane, rozwiązujesz trudne problemy i podejmujesz odpowiedzialne decyzje.

Chcę od razu rozdzielić dwie sprawy. Twoja wiedza dotyczy określonych dziedzin. Zaufanie do bliskiej osoby powstaje w innych warunkach, przy niepełnych informacjach i emocjonalnym zaangażowaniu. Nie miałaś od początku dostępu do wszystkiego, co wiesz dzisiaj.

Pierwszy krok nie wymaga ustalenia jego diagnozy. Wymaga nazwania tego, co robił i jakie miało to dla ciebie konsekwencje.

Jeśli obecnie grozi ci niebezpieczeństwo, w Polsce dzwoń pod 112. Bezpłatna, całodobowa Niebieska Linia 800 120 002 pomaga osobom doświadczającym przemocy; nie zastępuje interwencji alarmowej. Wiadomość do autora również jej nie zastępuje. Informacja o pomocy w Polsce.

1. Nie potrzebujesz diagnozy, żeby uznać krzywdę

„Narcyz”, „psychopata” i „sprawca przemocy” nie są synonimami.

Cechy narcystyczne mogą mieć różne nasilenie. Narcystyczne zaburzenie osobowości oznacza utrwalony wzorzec funkcjonowania, którego rozpoznanie wymaga profesjonalnej oceny. Psychopatia jest odrębnym konstruktem klinicznym i badawczym. Sam opis zdrad, kłamstw czy egoizmu nie pozwala potwierdzić żadnej z tych etykiet. American Psychiatric Association podkreśla różnicę między cechami narcystycznymi a zaburzeniem osobowości. APA, 2024.

To rozróżnienie nie pomniejsza twojego doświadczenia. Możesz nie wiedzieć, jakie rozpoznanie otrzymałby partner, i jednocześnie wiedzieć, że cię zastraszał, odbierał swobodę albo wykorzystywał twoją pracę.

Kjærvik i Bushman (2021) połączyli wyniki 437 badań obejmujących 123 043 uczestników. Narcyzm wiązał się z większą agresją, przy korelacji około r = 0,26. To związek statystyczny, nie „26 procent szans na przemoc” ani wyrok dotyczący konkretnego człowieka. Badania obejmowały różne populacje i sposoby pomiaru, nie tylko związki partnerskie. Kjærvik i Bushman, 2021.

Nie chcę również wiązać krzywdzenia z brakiem wykształcenia czy ogłady. Człowiek bez dyplomu może być odpowiedzialnym, uczciwym partnerem. Człowiek z imponującym dorobkiem może krzywdzić. Różnica wykształcenia nie wyjaśnia przemocy, a dobre maniery nie gwarantują bezpieczeństwa.

2. Co mogło go w tobie przyciągać

Pytanie „dlaczego mnie wybrał?” często zawiera drugie: „Co jest ze mną nie tak?”.

Nie znamy jego motywacji. Nie możemy zakładać, że od pierwszego spotkania realizował szczegółowy plan podporządkowania. Możemy jednak oddzielić początkową atrakcyjność partnerki od późniejszego wykorzystywania relacji.

W dwóch badaniach przeprowadzonych w Tajlandii Tanchotsrinon, Maneesri i Campbell (2007) analizowali deklarowaną atrakcyjność potencjalnych partnerów. Wyższy narcyzm wiązał się z większym zainteresowaniem osobami oferującymi podziw i wysoki status. Jednocześnie troskliwość była ceniona w całej badanej grupie. To badania preferencji, nie obserwacja „polowania na ofiary”; nie dowodzą, że osoby narcystyczne wybierają szczególnie empatyczne kobiety. Tanchotsrinon i współautorzy, 2007.

W konkretnej relacji przedmiotem wykorzystywania mogą stać się twoje pieniądze, kontakty, umiejętności, praca organizacyjna, seksualna dostępność albo gotowość do ratowania wspólnych przedsięwzięć. To możliwe obszary nadużyć, a nie naukowa lista powodów, dla których ktoś wybiera partnerkę.

Wyobraźmy sobie hipotetyczną sytuację. Kobieta sprawnie pisze, organizuje i rozwiązuje problemy. Początkowo pomaga partnerowi w jednym projekcie. Z czasem przygotowuje za niego kolejne materiały, poprawia błędy i kontaktuje się z klientami. On przyjmuje uznanie. Kiedy ona chce ustalić wynagrodzenie lub podział obowiązków, słyszy: „Naprawdę będziesz rozliczać własnego partnera?”.

Problemem nie są jej kompetencje. Problemem jest przekształcanie dobrowolnej pomocy w obowiązek wymuszany poczuciem winy.

To, co ktoś w tobie ceni, nie zawsze jest tym samym, co gotów jest w tobie szanować. Może korzystać z twojej samodzielności, a jednocześnie źle znosić decyzje, które podejmujesz niezależnie od niego.

3. Jak sprawcza osoba traci swobodę

Warto przyjrzeć się trzem możliwym procesom. Nie muszą występować razem i nie są charakterystyczne wyłącznie dla narcyzmu.

Stopniowe przesuwanie granic. Każde kolejne ustępstwo wygląda niewiele gorzej od poprzedniego. Odwołujesz jedno spotkanie, wykonujesz dodatkowe zadanie, rezygnujesz z rozmowy, bo partner jest zdenerwowany. Dopiero z perspektywy czasu widzisz, ile przestrzeni oddałaś.

Ulga po napięciu. Po okresie chłodu lub upokarzania przychodzą czułość, przeprosiny i obietnice. Możesz wtedy koncentrować się na odzyskanej bliskości. To możliwe wyjaśnienie podtrzymywania nadziei, nie dowód, że każda taka więź jest „uzależnieniem od dopaminy”. Dobre chwile mogą być prawdziwe, a relacja nadal krzywdząca.

Rosnący koszt odejścia. Wspólne mieszkanie, dzieci, przedsięwzięcia, zobowiązania i obawa o reputację sprawiają, że decyzja nie dotyczy już tylko uczuć. Możesz też myśleć: „Tyle poświęciłam, muszę jeszcze spróbować”. Włożony wysiłek nie daje jednak gwarancji przyszłej wzajemności.

Gdy ograniczenia obejmują wiele dziedzin życia i służą podporządkowaniu partnerki, użyteczne jest pojęcie kontroli przymusowej. Chodzi o wzorzec odbierania autonomii, który może obejmować izolowanie, nadzór, zastraszanie czy kontrolowanie zasobów.

Lohmann i współautorzy (2024) uwzględnili 68 badań w przeglądzie, a 45 w metaanalizach. Kontrola przymusowa była umiarkowanie związana z objawami PTSD i depresji. Badania obserwacyjne nie rozstrzygają wszystkich zależności przyczynowych, ale wskazują, że konsekwencje takiej kontroli dla zdrowia psychicznego wymagają poważnego traktowania. Lohmann i współautorzy, 2024.

4. Co możesz zauważyć na początku

Nie istnieje niezawodny sposób rozpoznania przyszłego sprawcy na pierwszej randce. Sygnały mogą pojawiać się stopniowo. Szczególnie niepokojące są ograniczanie kontaktów, poniżanie, kontrolowanie pieniędzy i presja seksualna. National Domestic Violence Hotline, „Warning Signs of Abuse”.

Proponuję obserwować codzienne sytuacje. Poniższa tabela jest pomocą do namysłu, nie testem diagnostycznym.

Sytuacja	Na co zwrócić uwagę
Potrzebujesz wolniejszego tempa	Czy partner respektuje to, czy wymusza deklaracje i zobowiązania?
Odmawiasz przysługi	Czy przyjmuje odmowę, czy podważa twoją miłość i lojalność?
Odnosisz sukces	Czy jest miejsce na twoją radość, czy musisz zaraz uspokajać jego urażoną dumę?
Zwracasz uwagę na błąd	Czy odnosi się do zdarzenia, czy atakuje twój charakter i odwraca odpowiedzialność?
Masz własne plany	Czy możesz je realizować bez przesłuchania, karania lub sabotażu?
Wracacie do trudnej sprawy	Czy ustalenia zmieniają zachowanie, czy kończy się na obietnicy?

Entuzjazm, częste wiadomości i prezenty same w sobie nie dowodzą manipulacji. Niepokój powinno budzić powiązanie bliskości z presją: „Skoro mnie kochasz, zrób to teraz”.

Drugi przykład hipotetyczny. Po kilku tygodniach znajomości mężczyzna proponuje wspólny kredyt. Kobieta odpowiada, że potrzebuje czasu i niezależnej konsultacji. Partner może poczuć rozczarowanie. Jeżeli jednak zaczyna ją poniżać, straszyć odejściem lub wymuszać podpis, otrzymuje ona konkretną informację o sposobie traktowania jej autonomii.

Nie prowokuj konfliktów, żeby kogoś „przetestować”. Zwykłe życie dostarcza wystarczająco wielu okazji do obserwacji. Groźba lub przemoc nie wymaga serii powtórzeń, żeby potraktować ją poważnie.

5. Jak chronić siebie bez rezygnowania z bliskości

Ochrona nie polega na tym, żeby stać się zimną, nieufną osobą. Proponuję cztery praktyczne zasady.

Dawaj zaufaniu czas. Oddziel przyjemność poznawania od decyzji trudnych do odwrócenia. Wspólne zobowiązania finansowe, rezygnacja z pracy i przeprowadzka wymagają więcej informacji niż udana seria randek. Przydatność tej zasady poznasz po tym, że możesz podejmować decyzje bez presji pośpiechu.

Utrzymuj własne zaplecze. Zachowuj kontakty, dostęp do pieniędzy i miejsce na swoje zajęcia. Celem jest możliwość swobodnego wyboru. Partnerstwo powinno mieścić dwie osoby mające także własne życie.

Ustalaj warunki wspólnej pracy. Zakres zadań, wynagrodzenie, autorstwo i odpowiedzialność warto uzgadniać jasno, także pisemnie. Uczucie nie rozstrzyga kwestii zawodowych. Dobra zmiana oznacza, że twoja praca staje się widoczna i uzgodniona, a odmowa dodatkowego zadania jest możliwa.

Sprawdzaj naprawę po zachowaniu. Zamiast oceniać siłę przeprosin, zobacz, czy partner przyjmuje odpowiedzialność i dotrzymuje ustaleń. Jednorazowa poprawa nie wystarcza do oceny trwałej zmiany. Nie masz obowiązku pozostawać w związku, żeby tę zmianę nadzorować.

Jeżeli jest bezpiecznie, możesz powiedzieć:

„Nie podejmę tej decyzji pod presją. Potrzebuję czasu i samodzielnie zdecyduję”.

Jeżeli przewidujesz odwet, nie zaczynaj od wygłaszania stanowczego komunikatu. Wtedy pierwszym zadaniem jest uzyskanie wsparcia i zaplanowanie bezpieczeństwa.

6. Jak odejść fizycznie i zawodowo

Nie każda trudna relacja wymaga takiego samego sposobu rozstania. Jeżeli pojawiają się groźby, śledzenie, blokowanie wyjścia lub strach przed reakcją partnera, plan odejścia warto przygotować z osobą specjalizującą się w przemocy. Plan bezpieczeństwa uwzględnia okres przed rozstaniem i po nim. National Domestic Violence Hotline, „Create Your Personal Safety Plan”.

Ustal, gdzie możesz się zatrzymać, jak dotrzesz na miejsce i kto wie o sytuacji. Jeśli możesz to zrobić bezpiecznie, przygotuj dokumenty, leki, klucze i środki na podstawowe potrzeby. Uwzględnij dzieci oraz zwierzęta. Nie ryzykuj zdrowia, żeby zabrać wszystkie rzeczy.

Zadbaj również o sposób szukania pomocy. Telefon, poczta i lokalizacja mogą być monitorowane; tryb incognito nie daje pełnej ochrony. Korzystaj z bezpiecznego urządzenia. Zmiany haseł i dostępu do kont zaplanuj tak, aby nie zwiększały zagrożenia przez przedwczesne ujawnienie przygotowań. National Domestic Violence Hotline, „Internet Safety”.

Przy wspólnej pracy potrzebujesz osobnego planu. Sporządź wykaz umów, obowiązków, płatności i materiałów, których jesteś autorką. Z prawnikiem ustal sposób zakończenia współpracy i zabezpieczenia interesów. Nie usuwaj wspólnych danych ani nie odbieraj dostępu do zasobów bez sprawdzenia swoich uprawnień.

Jeżeli bezpiecznie przechowujesz wiadomości i informacje o zdarzeniach, mogą pomóc w uporządkowaniu sytuacji. Nie zdobywaj dowodów przez konfrontację i nie uzależniaj szukania pomocy od skompletowania dokumentacji. National Domestic Violence Hotline, „Documenting Abuse”.

Nie musisz osobiście przedstawiać partnerowi całej analizy jego zachowania. Gdy obawiasz się przemocy, rozmowa „na pożegnanie” sam na sam może być niewłaściwym krokiem.

7. Jak uwolnić się emocjonalnie

Wyprowadzka może zakończyć wspólne mieszkanie, ale nie kończy automatycznie tęsknoty, wstydu ani potrzeby zrozumienia.

Możesz tęsknić za dobrymi chwilami i jednocześnie nie chcieć powrotu. Możesz żałować utraconej przyszłości, której nigdy nie udało się zbudować. Te uczucia nie rozstrzygają, czy związek był bezpieczny.

Proponuję prostą, autorską notatkę porządkującą: co się wydarzyło, jaki był koszt dla mnie, czego teraz potrzebuję. Zapisuj fakty, bez całodziennego odtwarzania każdej rozmowy. Celem jest odzyskiwanie własnego punktu widzenia, a nie prowadzenie w głowie niekończącego się procesu przeciwko partnerowi. Jeśli ćwiczenie nasila zalewające wspomnienia, przerwij je i omów z psychologiem.

Ustal też zasady kontaktu dopasowane do sytuacji. Brak kontaktu bywa pomocny, ale przy dzieciach, wspólnej pracy lub zagrożeniu nie zawsze jest możliwy albo wystarczający. Wtedy warto ustalić bezpieczny kanał i ograniczyć rozmowy do niezbędnych spraw, korzystając w razie potrzeby z pomocy specjalistycznej.

Najczęstszy błąd polega na uzależnianiu własnego zamknięcia sprawy od jego szczerego przyznania: „Tak, wykorzystałem cię”. Możesz nigdy tego nie usłyszeć. Nadal masz prawo podejmować decyzje na podstawie tego, czego doświadczyłaś.

Mały krok na najbliższe 24 godziny: wybierz jedną zaufaną osobę i opowiedz jej o jednym konkretnym zdarzeniu. Zamiast „mamy problemy” spróbuj: „Boję się odmówić, bo po odmowie grozi mi i utrudnia pracę. Potrzebuję spokojnie omówić możliwości”. Zrób to w sposób, który nie naraża cię na dodatkowe niebezpieczeństwo.

Jeżeli cierpienie utrudnia sen, pracę lub codzienne funkcjonowanie, skorzystaj z indywidualnej pomocy. Zależnie od potrzeb może obejmować konsultację psychologiczną, psychoterapię, opiekę lekarską oraz wsparcie interwencyjne i prawne. WHO podkreśla konieczność uwzględniania zarówno zdrowia, jak i bezpieczeństwa oraz dalszego wsparcia. WHO, 2014.

Nie znamy uniwersalnego profilu osoby wybieranej do wykorzystywania ani metody gwarantującej wczesne wykrycie przemocy. Możemy natomiast coraz precyzyjniej rozpoznawać własną sytuację i poszerzać dostępne możliwości.

Nie musisz udowodnić, że jest narcyzem, żeby przestać oddawać mu prawo do decydowania o twoim życiu.

---

Robert J Błaszczyk
Psycholog · psychotraumatolog · dziennikarz · psychoedukator

Prowadzę konsultacje psychologiczne i psychotraumatologiczne online. Pomagam uporządkować trudności związane ze stresem, przeciążeniem emocjonalnym, relacjami i następstwami trudnych doświadczeń oraz ustalić możliwe kolejne kroki.

W pracy wykorzystuję psychoedukację, analizę funkcjonalną zachowania, dialog motywacyjny oraz elementy podejścia poznawczo-behawioralnego i skoncentrowanego na rozwiązaniach. Dobieram sposób pracy do sytuacji, potrzeb i celu konsultacji.

Łączę przygotowanie psychologiczne i psychotraumatologiczne, obejmujące suicydologię, z doświadczeniem dziennikarza, coacha, wykładowcy i eksperta komunikacji. Na Psycholog.CLICK przekładam wiedzę psychologiczną na zrozumiałe artykuły i praktyczne wskazówki.

Nie musisz mieć gotowej nazwy swojego problemu. Możemy zacząć od tego, co jest dla Ciebie trudne.

Umów konsultację w ZnanyLekarz
Napisz do mnie przez WhatsApp
Telefon kontaktowy: +48 790 404 404.

Bibliografia

1. American Psychiatric Association (2024). What Is Narcissistic Personality Disorder?
2. Kjærvik, S. L., Bushman, B. J. (2021). The link between narcissism and aggression: A meta-analytic review. Psychological Bulletin.
3. Tanchotsrinon, P., Maneesri, K., Campbell, W. K. (2007). Narcissism and romantic attraction: Evidence from a collectivistic culture. Journal of Research in Personality, 41, 723–730.
4. Lohmann, S., Cowlishaw, S., Ney, L., O’Donnell, M., Felmingham, K. L. (2024; publikacja online 2023). The Trauma and Mental Health Impacts of Coercive Control: A Systematic Review and Meta-Analysis. Trauma, Violence & Abuse, 25(1), 630–647.
5. World Health Organization (2014). Health care for women subjected to intimate partner violence or sexual violence: a clinical handbook.
6. National Domestic Violence Hotline (bez daty). Warning Signs of Abuse.
7. National Domestic Violence Hotline (bez daty). Create Your Personal Safety Plan.
8. National Domestic Violence Hotline (bez daty). Internet Safety; Documenting Abuse.
9. Portal Gov.pl (bez daty). Skorzystaj z pomocy dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie. Informacje kontaktowe sprawdzone 16.09.2026.

---

Why Did They Choose You?

I am a psychologist with a passion for psychoeducation. Through Psycholog.CLICK, I explore readers’ questions about difficult experiences and ways of regaining a say in their own lives. If you would like to suggest a subject for a future article, email me at erben.pl@gmail.com or contact me on WhatsApp.

Education, intelligence and professional success do not make you immune to manipulation. Someone who exploits others may be attracted to your competence, commitment, status or willingness to help, but research does not establish a single profile of the “ideal narcissist’s victim”. A more useful indicator of relationship safety is whether you retain the freedom to say no, make your own decisions and have a life beyond the relationship.

Discovering years of lies, infidelity and exploitation can leave you asking a painful question: “How could I have missed this?” That question may feel particularly difficult when your professional life involves analysing evidence, solving complex problems and making responsible decisions.

I want to separate two things immediately. Your expertise concerns particular fields. Trust in someone close develops under different conditions, with incomplete information and emotional involvement. You did not have access from the beginning to everything you know today.

The first step does not require establishing his diagnosis. It requires naming what he did and how it affected you.

If you are currently in danger, call 112 in Poland. The free, round-the-clock Niebieska Linia helpline, 800 120 002, supports people experiencing domestic abuse; it does not replace an emergency response. A message to the author does not replace one either. These contact details concern Poland. Information about support in Poland.

1. You do not need a diagnosis to acknowledge harm

“Narcissist”, “psychopath” and “abuser” are not interchangeable terms.

Narcissistic traits vary in intensity. Narcissistic personality disorder refers to an enduring pattern of functioning that requires professional assessment. Psychopathy is a separate clinical and research construct. A description of infidelity, lying or selfishness cannot establish any of these labels. The American Psychiatric Association emphasises the distinction between narcissistic traits and a personality disorder. APA, 2024.

This distinction does not diminish your experience. You may not know what diagnosis your partner would receive while knowing that he intimidated you, restricted your freedom or exploited your work.

Kjærvik and Bushman (2021) combined findings from 437 studies involving 123,043 participants. Narcissism was associated with greater aggression, with a correlation of approximately r = .26. This is a statistical association, not a “26 per cent chance of violence” or a verdict on an individual. The research included varied populations and measures, not only intimate relationships. Kjærvik and Bushman, 2021.

I also want to avoid equating harmful behaviour with limited education or poor manners. A person without a degree can be an honest, responsible partner. Someone with an impressive academic record can cause harm. An educational difference does not explain abuse, and polished manners do not guarantee safety.

2. What might have attracted him to you

“Why did he choose me?” often contains another question: “What is wrong with me?”

We do not know his motives. We cannot assume that he arrived at the first meeting with a detailed plan to dominate you. We can, however, distinguish initial attraction to a partner from subsequent exploitation within the relationship.

In two studies conducted in Thailand, Tanchotsrinon, Maneesri and Campbell (2007) examined attraction to potential partners. Higher narcissism was associated with greater attraction to people offering admiration and high status. Caring was nevertheless valued across the sample. These were studies of preferences, not observations of “hunting for victims”; they do not establish a particular preference for highly empathetic women. Tanchotsrinon and colleagues, 2007.

Within a particular relationship, your money, contacts, skills, organisational work, sexual availability or willingness to rescue shared projects may become targets of exploitation. These are possible areas of abuse, not a scientifically established list of reasons for choosing a partner.

Consider a hypothetical example. A woman is good at writing, organising and solving problems. Initially, she helps her partner with one project. Gradually, she prepares more of his materials, corrects his mistakes and deals with clients. He takes the credit. When she asks to agree on payment or responsibilities, he says: “Are you really going to charge your own partner?”

Her competence is not the problem. The problem is turning freely offered help into an obligation enforced through guilt.

What someone values in you is not always what they are willing to respect. They may benefit from your independence while reacting badly to decisions you make independently of them.

3. How a capable person loses freedom

Three possible processes deserve attention. They need not occur together, and none is exclusive to narcissism.

Gradually shifting boundaries. Each concession looks only slightly different from the previous one. You cancel one meeting, take on another task or abandon a conversation because your partner is upset. Only later do you see how much space you have surrendered.

Relief after tension. A period of coldness or humiliation is followed by affection, apologies and promises. Your attention may turn to the closeness you have recovered. This is one possible explanation for continuing hope, not evidence that every such attachment is a “dopamine addiction”. The good moments can be real while the relationship remains harmful.

The growing cost of leaving. A shared home, children, projects, financial commitments and concerns about reputation mean the decision is no longer only about feelings. You may also think: “I have sacrificed so much; I have to try again.” Past effort does not guarantee future reciprocity.

When restrictions affect multiple areas of life and serve to subordinate a partner, coercive control is a useful concept. It describes a pattern of undermining autonomy, potentially through isolation, surveillance, intimidation or control of resources.

Lohmann and colleagues (2024) included 68 studies in their review and 45 in their meta-analyses. Coercive control was moderately associated with PTSD and depression symptoms. Observational studies cannot settle every question of causation, but the findings support taking its mental health consequences seriously. Lohmann and colleagues, 2024.

4. What you can notice early

There is no reliable way to identify a future abuser on a first date. Warning signs may emerge gradually. Restricting relationships, humiliation, financial control and sexual pressure are particularly concerning. National Domestic Violence Hotline, “Warning Signs of Abuse”.

I suggest paying attention to ordinary situations. The table below is a reflection aid, not a diagnostic test.

Situation	What to notice
You want a slower pace	Does your partner respect this, or pressure you into declarations and commitments?
You decline a favour	Is your refusal accepted, or treated as evidence that you are disloyal or unloving?
You achieve something	Is there room for your happiness, or must you immediately soothe his wounded pride?
You point out a mistake	Does he address the event, or attack your character and shift responsibility?
You have independent plans	Can you follow them without interrogation, punishment or sabotage?
You revisit a difficult issue	Do agreements change behaviour, or produce only another promise?

Enthusiasm, frequent messages and gifts do not by themselves establish manipulation. A concerning pattern is affection tied to pressure: “If you love me, do this now.”

Here is a second hypothetical example. After a few weeks of dating, a man suggests taking out a joint loan. The woman says she needs time and independent advice. Her partner may feel disappointed. If he humiliates her, threatens to leave or pressures her to sign, however, she has concrete information about his response to her autonomy.

Do not manufacture conflict to “test” someone. Ordinary life provides enough opportunities to observe. A threat or an act of violence does not need to happen repeatedly before you take it seriously.

5. Protecting yourself while remaining open to closeness

Protection does not require becoming cold or distrustful. I suggest four practical principles.

Allow trust time to develop. Separate the pleasure of getting to know someone from decisions that are difficult to reverse. Joint financial commitments, leaving your job and moving home require more information than a series of enjoyable dates. This principle is useful when it allows you to make decisions without pressure to hurry.

Maintain your own support and resources. Preserve relationships, access to money and time for your interests. The aim is freedom of choice. A partnership should accommodate two people who also have lives of their own.

Agree on the terms of shared work. Responsibilities, payment, authorship and accountability deserve clear agreements, including written ones. Affection does not settle professional questions. Improvement means your work becomes visible and agreed upon, and declining extra tasks remains possible.

Judge repair through behaviour. Rather than measuring the intensity of an apology, notice whether your partner accepts responsibility and keeps agreements. One period of improvement cannot establish lasting change. You are not obliged to stay in order to supervise it.

When it is safe, you might say:

“I will not make this decision under pressure. I need time, and I will decide for myself.”

If you anticipate retaliation, do not start with a forceful declaration. The first task is to obtain support and plan for safety.

6. Leaving physically and professionally

Not every difficult relationship calls for the same approach to separation. If there are threats, stalking, blocked exits or fear of your partner’s reaction, consider preparing your departure with a domestic abuse specialist. Safety planning addresses the period before and after leaving. National Domestic Violence Hotline, “Create Your Personal Safety Plan”.

Identify somewhere to stay, transport and someone who knows what is happening. Where safe, prepare identification, medication, keys and money for essentials. Include children and pets in the arrangements. Do not endanger yourself to retrieve every possession.

Consider how you seek help, too. Your phone, email and location may be monitored; incognito mode does not provide complete protection. Use a safe device. Plan password and account changes so they do not increase danger by revealing preparations prematurely. National Domestic Violence Hotline, “Internet Safety”.

Shared work requires a separate plan. List contracts, responsibilities, payments and materials you have authored. Consult a lawyer about ending the collaboration and protecting your interests. Do not delete shared data or remove access to resources without checking your rights and obligations.

Messages and records of events, if stored safely, can help clarify the situation. Do not obtain evidence through confrontation or make seeking help conditional on completing a file of proof. National Domestic Violence Hotline, “Documenting Abuse”.

You do not have to present your partner with a complete analysis of his behaviour in person. If you fear violence, a private “final conversation” may be an inappropriate step.

7. Becoming emotionally free

Moving out can end cohabitation without immediately ending longing, shame or the need to understand.

You can miss the good moments and still not want to return. You can grieve a future that never materialised. These feelings do not determine whether the relationship was safe.

I suggest a simple reflection exercise of my own: what happened, what it cost me, what I need now. Record facts without spending the whole day replaying every conversation. The purpose is to recover your perspective, not to conduct an endless trial of your partner in your head. If the exercise brings overwhelming memories, stop and discuss it with a psychologist.

Set contact arrangements that fit your circumstances. No contact can be helpful, but with children, shared work or safety concerns it is not always possible or sufficient. In those situations, establish a safe channel and keep communication to necessary matters, using specialist support where appropriate.

A common mistake is making your own closure depend on his sincere admission: “Yes, I exploited you.” You may never hear it. You still have the right to make decisions based on what you experienced.

One small step for the next 24 hours: choose one trusted person and describe one specific incident. Instead of “we are having problems”, try: “I am afraid to say no because he threatens me and interferes with my work when I do. I need to talk calmly about my options.” Do this in a way that does not expose you to additional danger.

If distress interferes with sleep, work or everyday functioning, seek individual support. Depending on your needs, this may include psychological consultation, psychotherapy, medical care, crisis intervention and legal assistance. WHO emphasises addressing health, safety and ongoing support together. WHO, 2014.

We do not have a universal profile of someone chosen for exploitation or a method that guarantees early detection of abuse. We can, however, develop a clearer understanding of our circumstances and expand the choices available.

You do not have to prove that he is a narcissist to stop giving him authority over your life.

---

Robert J Błaszczyk
Psychologist · psychotraumatology practitioner · journalist · psychoeducator

I provide online psychological consultations and consultations focused on the psychological impact of traumatic experiences. I help people make sense of stress, emotional overload, relationship difficulties and the effects of distressing experiences, and identify possible next steps.

My work draws on psychoeducation, functional behavioural analysis, motivational interviewing, and elements of cognitive behavioural and solution-focused approaches. I adapt the approach to the person’s circumstances, needs and the purpose of the consultation.

I combine my background in psychology and psychotraumatology, including suicidology, with my experience as a journalist, coach, lecturer and communication specialist. Through Psycholog.CLICK, I turn psychological knowledge into accessible articles and practical guidance.

You do not need to have a name for your difficulty. We can start with what you are finding hard.

Book a consultation via ZnanyLekarz
Contact me on WhatsApp
Contact number: +48 790 404 404. Consultations are offered in Polish; please ask about other language options.

References

1. American Psychiatric Association (2024). What Is Narcissistic Personality Disorder?
2. Kjærvik, S. L., Bushman, B. J. (2021). The link between narcissism and aggression: A meta-analytic review. Psychological Bulletin.
3. Tanchotsrinon, P., Maneesri, K., Campbell, W. K. (2007). Narcissism and romantic attraction: Evidence from a collectivistic culture. Journal of Research in Personality, 41, 723–730.
4. Lohmann, S., Cowlishaw, S., Ney, L., O’Donnell, M., Felmingham, K. L. (2024; published online in 2023). The Trauma and Mental Health Impacts of Coercive Control: A Systematic Review and Meta-Analysis. Trauma, Violence & Abuse, 25(1), 630–647.
5. World Health Organization (2014). Health care for women subjected to intimate partner violence or sexual violence: a clinical handbook.
6. National Domestic Violence Hotline (undated). Warning Signs of Abuse.
7. National Domestic Violence Hotline (undated). Create Your Personal Safety Plan.
8. National Domestic Violence Hotline (undated). Internet Safety; Documenting Abuse.
9. Portal Gov.pl (undated). Skorzystaj z pomocy dla osób dotkniętych przemocą w rodzinie [Access help for people experiencing domestic violence]. Contact information checked on 16 September 2026.

---

Zrozumieć sytuację. Odzyskać wpływ na swoje decyzje.

Nie musisz przychodzić z gotową diagnozą partnera ani uporządkowaną opowieścią. Możesz zacząć od tego, co dzieje się w twoim życiu, co cię obciąża i czego potrzebujesz, żeby podjąć kolejny krok.

Prowadzę konsultacje psychologiczne i psychotraumatologiczne online. Pomagam porządkować trudności związane z emocjami, relacjami, stresem i następstwami trudnych doświadczeń. Przyjmuję również zapytania o sporządzanie opinii psychologicznych, w tym przeznaczonych do wykorzystania w postępowaniach sądowych, w zakresie przyjmowanego zlecenia i moich kompetencji. Charakter oraz cel opinii wymagają wcześniejszego ustalenia.

Moja działalność obejmuje także coaching oraz obszary eksperckie związane z NLP, medytacją i hipnozą. Nie oznacza to jednakowego poziomu dowodów dla tych podejść ani obietnicy leczenia każdego problemu.

Jako dziennikarz, psychoedukator i ekspert komunikacji zapraszam również do współpracy przy warsztatach, materiałach edukacyjnych, projektach medialnych i działaniach komunikacyjnych. Jeśli szukasz prowadzącego wydarzenie, rozmówcy lub autora treści psychologicznych, opisz temat i oczekiwania.

Napisz, z jaką sprawą się zgłaszasz. Ustalimy, czy i w jakim zakresie mogę pomóc. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia korzystaj z pomocy alarmowej.

Robert J Błaszczyk | Psycholog.CLICK

Umów konsultację · WhatsApp · Psycholog.CLICK · TikTok · Facebook · ERBEN.PL · ProwadzenieImprez.com · 1244.yt· Publikacje i produkty

---

Understand your situation. Regain a say in your decisions.

You do not need to arrive with a diagnosis for your partner or a neatly organised account of your experiences. You can begin with what is happening in your life, what is weighing on you and what you need to take the next step.

I provide online psychological consultations and consultations focused on the psychological impact of traumatic experiences. I help people make sense of difficulties involving emotions, relationships, stress and distressing events. I also welcome enquiries about psychological opinions, including those intended for use in court proceedings, within the scope of the accepted assignment and my competence. The purpose and nature of an opinion must be agreed in advance.

My activities also include coaching and expert work concerning NLP, meditation and hypnosis. This does not imply that these approaches have equivalent evidence bases or offer treatment for every difficulty.

As a journalist, psychoeducator and communication specialist, I welcome collaboration on workshops, educational materials, media projects and communication initiatives. If you are looking for an event host, interview contributor or author of psychological content, describe your subject and expectations.

Contact me about your needs so we can establish whether and how I can help. In immediate danger, use emergency services. Consultations are offered in Polish; please enquire about other languages.

Robert J Błaszczyk | Psycholog.CLICK

Book a consultation · WhatsApp · Psycholog.CLICK · TikTok · Facebook · ERBEN.PL · ProwadzenieImprez.com · 1244.yt · Publications and products

Przeczytaj także:

1. Jak rozpoznać narcyza bez rozdawania diagnoz
2. Kiedy ktoś podważa twoją rzeczywistość i karze cię ciszą
3. Nie buduj przyszłości szybciej niż rośnie zaufanie