Beta-blokery na stres i tremę – co trzeba wiedzieć?

Pytanie, z którym możesz się utożsamić

Przed ważnym wystąpieniem drżą mi ręce, serce bije szybko i mam wrażenie, że ciało zdradza mój stres. Słyszałem, że propranolol albo inny beta-bloker może wyciszyć objawy. Czy to bezpieczna „tabletka na tremę” i czy można ją brać bez konsultacji?

Pytanie opracowane na potrzeby poradnika.

Beta-blokery nie są lekami „na emocje”. Mogą ograniczać niektóre fizyczne skutki działania adrenaliny, takie jak przyspieszone tętno, drżenie czy pocenie, ale nie rozwiązują źródła lęku. Są lekami wydawanymi na receptę i mają przeciwwskazania, działania niepożądane oraz interakcje. Decyzję o ich zastosowaniu podejmuje lekarz po ocenie zdrowia i innych przyjmowanych leków.

Co naprawdę robi beta-bloker

Leki z tej grupy blokują część działania adrenaliny na receptory beta-adrenergiczne. Dzięki temu serce może bić wolniej, a niektóre objawy pobudzenia stają się słabsze. Propranolol stosuje się między innymi w wybranych chorobach układu krążenia, migrenie i niektórych sytuacjach związanych z objawami lęku.

To ważne rozróżnienie: lek może ograniczyć drżenie dłoni, lecz nie musi zmienić myśli „na pewno się skompromituję”. Jeśli człowiek zaczyna wierzyć, że bez tabletki nie potrafi wystąpić, środek doraźny może stać się psychologicznym warunkiem działania.

Dlaczego samodzielne eksperymentowanie jest ryzykowne

Beta-blokery mogą obniżać ciśnienie i zwalniać pracę serca. U części osób powodują zmęczenie, zawroty głowy, zimne dłonie, zaburzenia snu lub problemy z oddychaniem. Szczególnej ostrożności wymagają między innymi astma, bardzo niskie ciśnienie, wolne tętno, niektóre choroby serca i cukrzyca.

Ryzyko zależy od konkretnego preparatu, dawki, stanu zdrowia i innych leków. Dlatego „kolega bierze przed prezentacją i nic mu nie jest” nie jest poradą medyczną.

Alkohol nie jest bezpiecznym dodatkiem

Alkohol również może obniżać ciśnienie i pogarszać ocenę sytuacji. Połączenie go z propranololem może nasilić zawroty głowy, osłabienie lub omdlenie. Nie należy samodzielnie zmieniać dawki, pomijać zaleceń ani sprawdzać reakcji organizmu przed ważnym wydarzeniem.

Co zrobić przed ważnym wystąpieniem

Ćwiczenie na osiem minut

1. Przez dwie minuty opowiedz początek wystąpienia na głos.
2. Zapisz jedno zdanie, którego najbardziej się boisz, na przykład: „wszyscy zauważą, że się stresuję”.
3. Zmień je na zdanie sprawdzalne: „część osób może zauważyć stres, ale nadal mogę przekazać treść”.
4. Powtórz początek, tym razem wolniej i z pauzą po każdym akapicie.

Celem nie jest całkowite usunięcie pobudzenia. Jest nim odzyskanie zdolności działania mimo pobudzenia.

Kiedy skontaktować się z lekarzem

Jeżeli rozważasz lek, masz omdlenia, ból w klatce piersiowej, duszność, zaburzenia rytmu serca, przyjmujesz inne leki lub objawy pojawiają się także bez stresującej sytuacji, potrzebna jest konsultacja medyczna. Nagły ból w klatce piersiowej, nasilona duszność albo utrata przytomności wymagają pilnej pomocy.

Twój krok na najbliższe 24 godziny

Nie pożyczaj tabletki i nie testuj jej samodzielnie. Zapisz sytuacje, objawy, czas ich trwania oraz przyjmowane leki. Z tymi informacjami lekarz łatwiej oceni bezpieczeństwo, a psycholog pomoże ustalić, czy problemem jest pojedyncza trema, lęk społeczny czy utrwalone unikanie.

Przeczytaj także

• Atak paniki mija – co robić, gdy ciało uruchamia alarm
• Jak wyłączyć stan ciągłego alarmu
• Jak wygląda konsultacja psychologiczna online

Źródła

• NHS: Propranolol
• NHS: Common questions about propranolol
• MedlinePlus: Propranolol